Nhiều bà mẹ khi thấy con được tiêm phòng bằng vaccine "sống" (tức là đưa vi khuẩn, virus "còn sống" vào người) lo sợ con sẽ mắc thêm bệnh.


Thực tế có đúng như vậy? Cách gì để phòng tránh các tai biến?

Sản xuất vaccine "chết" đắt gấp 50 - 100 lần vaccine "sống"

GS.TSKH Nguyễn Văn Mẫn, nguyên viện phó Viện Vệ sinh Dịch tễ TƯ, nghiên cứu viên cao cấp của Trung tâm Nghiên cứu sản xuất Vaccine và Sinh phẩm y tế cho biết, hiện nay người ta đang nghiên cứu và bào chế rất nhiều loại vaccine khác nhau như sản xuất từ ADN, phụ gia... nhưng có ba loại kinh điển nhất và đang được sử dụng là vaccine bất hoạt (chết), vaccine sống giảm độc lực và sản phẩm tinh chế từ vi sinh vật.

Tùy theo công nghệ sản xuất và từng chủng loại virus, vi khuẩn mạnh yếu khác nhau mà có các loại vaccine khác nhau. Chẳng hạn, virus, vi khuẩn yếu, khi làm giảm độc lực không còn khả năng quay trở lại gây bệnh thì sản xuất sống.

Đối với loại mạnh thì phải làm chết. Ở nước ta có hai loại chính được sử dụng là vaccine sống giảm động lực và vaccine chết (bất hoạt).

Vaccine sống giảm độc lực là loại vaccine được điều chế từ virus hoặc vi khuẩn còn sống nhưng đã qua nhiều công đoạn nuôi cấy làm giảm độc lực của tác nhân gây bệnh này. Về lý thuyết, khi vaccine được sản xuất đúng quy trình chuẩn thì các virus hoặc vi khuẩn dù còn sống nhưng đã được làm giảm độc lực rồi, sẽ không gây bệnh khi đưa vào cơ thể con người.


Khi tiêm vào cơ thể, các virus hoặc vi khuẩn còn sống này tiếp tục nhân lên và kích thích hệ thống miễn dịch của cơ thể sản xuất ra kháng thể để chống lại chúng. Chính nhờ tính chất nhân lên này mà loại văcxin này chỉ cần tiêm 1 mũi là bảo vệ khỏi bệnh suốt cả đời.

Vaccine chết là loại vaccine mà thành phần của chúng có chứa toàn bộ hoặc một phần xác chết của virus hoặc vi khuẩn nào đó. Khi tiêm vào cơ thể, những thành phần này không gây bệnh cho con người mà chỉ có vai trò kích thích cơ thể sản xuất kháng thể chống lại loại mầm bệnh.

Nhưng vì đây là những thành phần đã chết hoặc đã bị bất hoạt nên chúng không có khả năng tự nhân lên trong cơ thể con người. Kháng thể được sinh ra sẽ quay lại tiêu diệt các thành phần đưa từ vaccine vào, cho đến khi không còn chúng trong cơ thể nữa. Vì thế, loại này cần tiêm nhiều mũi.

Theo GS.TSKH Mẫn cho biết, hiện nay người ta cũng vẫn tranh cãi về văcxin sống có quay trở lại gây bệnh cho người hay không. Người ta sợ nhất là các loại vi khuẩn, virus có thể bị đột biến, trở lại gây bệnh nguy hiểm hơn. Thực tế nghiên cứu cho thấy, có 1 - 2 trường hợp/1 triệu trường hợp tiêm văcxin phòng bại liệt bị bại liệt.


Không có vaccine an toàn tuyệt đối

Theo PGS.TS Nguyễn Trần Hiển, viện trưởng Viện Vệ sinh Dịch tễ TƯ, vaccine cũng như các dược phẩm khác không phải là tuyệt đối an toàn và hiệu quả. Vẫn có một tỷ lệ dù rất nhỏ có thể mắc bệnh và có phản ứng sau tiêm nặng. Tỷ lệ các ca tai biến trong tiêm chủng ở Việt Nam là rất thấp so với tỷ lệ được khuyến cáo của tổ chức y tế thế giới.

TS Hiển khuyên, các bà mẹ nên đưa con mình đi tiêm chủng vì tiêm chủng giúp ngừa bệnh hiệu quả. Chẳng hạn như tỷ lệ do bạch hầu uốn ván năm 1985 là 4/100.000 dân, song nhờ tiêm chủng đến năm 2005, tỷ lệ này giảm xuống còn 0,0032/100.000 dân; Ho gà năm 1991 tỷ lệ là 6,5 đến năm 2005 chỉ còn 0,05/100.000 người; Uốn ván trước là 3,5% giờ đã loại trừ được ở trẻ sơ sinh.

Bacsi.com

Bee