TS Lã Thị Bưởi (Phòng khám TuNa - Hà Nội) cho biết, rối loạn gắn bó ở trẻ chính là rối loạn tâm thần, nó xảy ra khi trẻ xa mẹ quá 3 tháng trong thời gian từ 6 đến 12 tháng tuổi.


Nó xảy ra khi trẻ xa mẹ quá 3 tháng trong thời gian từ 6 đến 12 tháng tuổi (google image)

Hội chứng này thường gặp ở trẻ mồ côi hoặc trẻ bị cách ly khỏi cha mẹ đột ngột. Do mẹ quá gắn liền với trẻ khi ở bên cạnh nên trẻ lệ thuộc nhiều, không chịu rời xa mẹ và chúng thường có biểu hiện tránh né, chống cự, sợ hãi… những người khác.

Đi tìm nguyên nhân

Phụ huynh cần xem lại cách nuôi dạy con và các mối quan hệ trong gia đình từ khi bé chào đời. Rối loạn gắn bó có thể phát sinh trong trường hợp trẻ thiếu tình cảm và nhận thức, không có sự tương tác với những người chăm sóc. Không ít người tin rằng, họ chăm sóc con cái rất chu đáo. Tuy nhiên, bạn chưa chắc biết bé thực sự muốn gì và chưa hiểu được “ngôn ngữ” của bé. Cha mẹ không quan tâm và không đáp ứng nhu cầu của con một cách hợp lý hoặc thiếu kiên định. Những nguyên nhân chính dưới đây thường dẫn đến tình trạng trên:

- Bố mẹ ly hôn: Khi phải xa bố hoặc mẹ, trẻ trở nên buồn nhớ, thậm chí, có thể bị sốc về tâm lý. Khi đó, trẻ bị thiệt thòi vì thiếu sự quan tâm, nâng đỡ của cha mẹ, dẫn tới hậu quả bị rối loạn gắn bó. Trong mọi hoàn cảnh, trẻ cần được sự chăm sóc, vỗ về của gia đình và không ai có thể thay thế được cha mẹ trong việc này.

- Bố mẹ thường xuyên vắng nhà: Trong xã hội hiện đại, nhiều bậc phụ huynh mải mê với công việc nên giao mọi chuyện cho người giúp việc, khiến trẻ thiếu thốn sự chăm sóc của mẹ. Trường hợp này, trẻ thường lo lắng hoặc sợ hãi khi phải xa nhà hoặc tiếp xúc với người lạ. Có khi, trẻ không chịu đi học hoặc ngủ một mình.

- Mẹ bị stress hay trầm cảm khi mang thai: Nếu bạn chưa sẵn sàng cho việc có bầu hoặc khi mang thai gặp phiền muộn, lo âu ( có trường hợp, chị em còn xem nó là “gánh nặng” và có ý định bỏ) dễ dẫn tới tình trạng trẻ ra đời bị rối loạn gắn bó. Theo các bác sĩ chuyên khoa, từ tháng 5 trở đi, em bé trong bụng có thể đã biết “tiếp xúc” với mẹ và thế giới bên ngoài. Vì thế, bạn cần quan tâm, chăm sóc và trò chuyện thường xuyên với thai nhi.


Bố mẹ thường xuyên vắng nhà là một trong những nguyên nhân của căn bệnh này (google image)

Những biểu hiện

- Tránh né: Trẻ kém thân thiết với người chăm sóc. Mặc dù chúng khóc khi không có họ ở bên nhưng lại không thoải mái và chống đối bằng cách quay lưng và tránh xa khi những người này gần gũi.

- Khóc lóc: Bé sẽ đòi theo bằng được hoặc “ăn vạ” nếu mẹ ra khỏi nhà. Trẻ cũng không tự làm được các việc như: xúc cơm ăn, dọn đồ chơi, đi tè… mà cần có sự can thiệp của mẹ.

- Giao tiếp: Trẻ bị rối loạn gắn bó thường không tiếp xúc với ai ngoài mẹ, cũng không giao tiếp bằng lời hay các cử chỉ, hành động và hay bỏ bú, khóc đêm, ăn kém…

- Trẻ từ 3 - 5 tuổi: Thường có những dấu hiệu tự nhiên như ngưng nói, lờ đờ chậm chạp, tự cô lập… Khi lên 6 - 10 tuổi, trẻ gặp khó khăn trong học tập do trí nhớ kém, hay gặp ác mộng, mộng du. Lớn hơn chút nữa, trẻ có biểu hiện mê chơi game, ghiền chat, thích kết bạn trong thế giới ảo, bỏ học, trầm cảm, dọa tự tử…

- Biểu hiện khác: Bị rối loạn gắn bó, trẻ thường không thích được bồng bế, không thích gần gũi với bất cứ ai. Một số trường hợp, trẻ chậm phát triển và giảm cân.

Khắc phục giúp trẻ

- Cải thiện mối quan hệ với trẻ: Phục hồi mối quan hệ mẹ - con tốt hơn, giúp bé làm quen với môi trường mới khi không có mẹ, dành nhiều thời gian vui chơi và trò chuyện, như: cho bé chơi với ông bà, bạn bè hay người giúp việc; cho người khác cùng tham gia vào trò chơi của hai mẹ con. Lúc đầu, mẹ cần ở bên cạnh, khi trẻ đã quen sẽ tạo khoảng cách xa dần… Nếu biết cách giúp con tạo được các “mối quan hệ”, trẻ sẽ phát triển toàn diện, không bị phụ thuộc và tránh xa rối loạn gắn bó.

- Tạo cho trẻ thói quen hòa nhập: Hãy tập cho trẻ thói quen được giao lưu và chơi với bạn bè cùng trang lứa từ khi còn nhỏ. Bạn nên khéo léo cho các bé đến nhà hoặc đưa con sang hàng xóm để bé tập làm quen với bạn bè, cùng vui chơi, cùng khám phá và chia sẻ những điều mới lạ. Điều này sẽ khiến trẻ rất thích thú và hứng khởi. Bên cạnh, cha mẹ cũng thường xuyên quan tâm đến nhu cầu tình cảm và hành vi của trẻ để đáp ứng trong điều kiện có thể.

- Giúp bé phát triển độc lập:
Dù yêu thương bé nhưng bạn không nên ở bên cạnh bé 24/24 giờ mỗi ngày. Trường hợp bạn ở nhà nội trợ, bạn cũng nên tập tách bé. Chẳng hạn, trong lúc bé vui chơi hoặc xem tivi ngoài phòng khách, bạn có thể lau chùi, dọn dẹp phòng bếp bên cạnh. Bạn không nên giúp những việc bé có khả năng… Những lúc nhờ được người thân trông bé, bạn nên tranh thủ ra ngoài và hứa với bé, bạn sẽ quay về nhà ngay. Nếu đã đi làm trở lại, bạn có thể giao ước với bé ngay từ đầu: “Mẹ đi làm đến chiều tối mới về. Con ở nhà ngoan nhé”. Bé sẽ quen dần với việc vắng bạn và thấy thoải mái dù không có bạn ở bên. Sau khi quay về nhà, bạn nên an ủi bé, hỏi xem bé có nhớ bạn không… Bé sẽ không còn cảm giác tự ái vì cho rằng bị mẹ bỏ rơi. Bạn cũng không nên quá lo lắng khi bé có xu hướng “lạnh nhạt” với mình. Sự yêu thương có chừng mực từ cha mẹ sẽ giúp bé tự tin phát triển độc lập thay vì thói quen dựa dẫm hoặc ỷ lại.

Trẻ bị rối loạn gắn bó thường gây nên những hậu quả về thể chất và tâm lý như tự cô lập, tránh tiếp xúc với xung quanh, sụt cân, khó ngủ, biếng ăn, chậm phát triển tâm vận động…Lớn lên, trẻ có thể có những rối loạn hành vi và tính khí, kém tập trung, học tập khó khăn, rối loạn giấc ngủ, tiểu dầm, béo phì, chậm phát triển… Bé trở nên thiếu tự tin, thiếu tự lập, không biết sắp xếp cuộc sống, khả năng hòa nhập kém, ảnh hưởng không nhỏ tới phát triển nhân cách sau này. Tuy nhiên, trẻ bị hội chứng này vẫn có thể phát triển bình thường nếu được phát hiện và khắc phục kịp thời.

Bảo Khang (bau.vn)

BACSI.com