Cước là một loại chấn thương do lạnh thường xuất hiện vào mùa đông, đầu mùa xuân, đặc biệt là khi thời tiết lạnh giá đột ngột. Tuy không nguy hiểm đến tính mạng nhưng lại gây khó chịu cho người bệnh.

Nguyên nhân gây bệnh
- Bệnh không phải do dị ứng hay di truyền mà do thân nhiệt chịu lạnh kém. Khi da trở nên quá lạnh, các mạch máu ngoại vi dưới da bị co lại, khiến máu lưu thông chậm, gây thiếu ôxy ở vùng cần nuôi dưỡng dẫn đến hoại tử tế bào, tạo thành những đám da phù nề màu đỏ sẫm đôi khi có mụn nước, xuất huyết, trợt loét rất lâu lành. Người bệnh cảm thấy đau đớn vùng bị tổn thương, tím tái khi nhúng vào nước lạnh. Khi được làm ấm đột ngột, mạch máu sẽ bị vỡ, kết quả là dễ dẫn tới viêm, sưng nề, ngứa và đau. Việc làm ấm nhanh bàn tay lạnh giá bằng lửa hay lò sưởi chính là nguyên nhân gây ra cước.
- Cước còn có xu hướng hay gặp ở những người có tuần hoàn máu kém, những người mà hay bị lạnh ngón tay, ngón chân ngay trong nhiệt độ không lạnh. Tuần hoàn máu kém dễ khiến các vùng xa tim nhất không được cung cấp đủ lượng máu cần thiết, dẫn tới dễ bị tác động bởi nhiệt độ.
- Mặc quần áo ướt, mặc không đủ ấm và phơi ra gió lạnh cũng dễ bị phát cước.
Vị trí thương tổn hay gặp ở các ngón chân, bàn chân, ngón tay, bàn tay, tai và mũi.
Phát cước có nhiều mức độ, thông thường dễ xử lý nhưng cũng có dạng cước sâu có thể gây tổn thương lâu dài tùy thuộc vào mức độ và thời gian ngâm trong giá rét.
Cước được chia làm hai thể: cước cấp tính và mạn tính.
- Cước mạn tính là thể nặng, gặp ở người có tuổi, mùa đông nào cũng bị, khỏi hoàn toàn về mùa hè và lại tái phát vào mùa đông năm sau. Bệnh có thể đi kèm với cryoglobulin niệu hoặc lupus ban đỏ, xơ cứng bì.
- Cước hay gặp ở trẻ em là cước cấp tính, là thể nhẹ của chấn thương do lạnh và nhanh khỏi không tái phát.
Triệu chứng
Ngón chân, tay bị sưng lên, ngứa ngáy không chịu được, như bị kim châm, thậm chí đau đớn, phồng rộp, đôi khi tê dại, bóp mạnh không có cảm giác.
Cách xử trí bệnh cước cho trẻ
Khi trẻ bị cước cần đưa trẻ đến khám tại các phòng khám chuyên khoa da liễu để được hướng dẫn điều trị đúng cách. Không tự ý dùng các loại thuốc bôi ngoài da hoặc thuốc uống bởi bệnh sẽ không khỏi mà còn nguy hiểm cho tính mạng.
- Không để trẻ gãi quá nhiều để tránh lở loét, phồng rộp, dẫn đến nhiễm trùng. Cách đơn giản giúp giảm ngứa, giảm đau khi bị cước cho trẻ, buổi tối trước khi trẻ đi ngủ nên cho trẻ ngâm tay, chân vào nước ấm pha ít muối khoảng 30 phút, có thể cho thêm vài lát gừng giúp làm ấm nhanh. Sau đó, lau khô và đi tất để giữ chân luôn ấm, cả khi ngủ.
- Theo kinh nghiệm bản thân của nhiều bệnh nhân bị cước chân thì sử dụng một ít cây lá lốt, một chút muối nấu lên và ngâm chân trong nhiều ngày hiện tượng cước cũng sẽ giảm dần và khỏi hẳn.
- Khi điều trị cần kiêng những thức ăn dễ gây dị ứng như hải sản hoặc những món ăn khiến trẻ bị dị ứng trước đó.
- Không để trẻ hơ tay, chân sưởi bằng lửa hay bếp lò.
- Nếu trẻ vẫn đau, sưng, ngứa nhiều thì nhất thiết bạn phải đến chuyên khoa Da liễu khám và điều trị sớm.
Phòng bệnh cước cho trẻ
Nếu là nguyên nhân thường xuyên bị cước tay chân khi thời tiết giá lạnh, thay vì tìm cách điều trị, bạn nên tìm cách ngăn ngừa sớm trước khi hiện tượng này có thể xảy ra đối với trẻ. Cần ghi nhớ là nhiệt độ thấp, gió mạnh, quần áo ẩm hay điều kiện nhà cửa sơ sài đều có thể dẫn đến tổn thương. Vì vậy, bạn nên chú ý luôn theo dõi dự báo thời tiết, đồng thời áp dụng các cách sau:

- Cho trẻ mặc quần áo ấm, đội mũ kín tai, đeo tất, đeo găng tay và đi giày đủ ấm để chân tay trẻ tránh được thời tiết giá lạnh. Lưu ý, lớp áo trong cùng nên là dạng sợi vải thấm mồ hôi, lớp bên ngoài có chống gió.
Không nên để trẻ mặc quá chật để tránh cọ xát khiến cơn ngứa bị kích thích. Tốt nhất, đừng để trẻ mặc các trang phục được làm từ những chất liệu dễ gây kích ứng da như len, vải bổ, kaki.
- Khuyến khích trẻ đi lại vì hoạt động thể chất giúp làm ấm cơ thể, khởi động đầu ngón chân, ngón tay khi cảm thấy tê buốt.
- Cần hạn chế cho trẻ tiếp xúc với nước lạnh, các chất tẩy rửa.
- Tắm bằng nước ấm để cân bằng nhiệt độ, tăng tuần hoàn cho da trẻ.
- Tuyệt đối không để trẻ mặc quần, áo, những đồ ẩm ướt, chưa khô.
- Cho trẻ uống nhiều nước, ăn nhiều trái cây...