Là cha, mẹ ai cũng muốn con cái quấn quýt, gần gũi, tâm sự với mình những chuyện của bé ở trường. Nhưng có nhiều người muốn mà không biết làm cách nào, trong khi đó con cái thì tìm cách né tránh, không tâm sự với cha mẹ chuyện ở trường. Tại sao bé lại như vậy, phải làm như thế nào để bé tâm sự với mình chuyện ở lớp. Đó là những câu hỏi thường trực của các bậc phụ huynh.


Lắng nghe là một cách giúp trẻ tăng khả năng bộc lộ tâm tư

Hậu quả đáng tiếc!

Nhiều trẻ đi học nhà trẻ, mẫu giáo, về nhà không biết kể lại với bố mẹ chuyện đến trường đã học những gì, chơi với bạn nào, ăn uống ra sao… Mỗi lớp học thường có tới 30 - 50 trẻ nên cô giáo cũng không đủ thời gian để hàng ngày có thể trao đổi lại với cha mẹ về tình hình của bé ở trường. Về nhà, do công việc xã hội căng thẳng, lại bận rộn với công việc gia đình nên bố mẹ thường ít quan tâm tới bé. Nhiều phụ huynh thấy bé ít nói chuyện với mình lại xem đó là vấn đề bình thường của trẻ trong độ tuổi mẫu giáo. Cũng có nhiều cha mẹ muốn trẻ tâm sự với mình nhưng lại chưa biết cách gợi ý cho trẻ nói ra.

Như vậy giữa bố mẹ - trẻ - cô giáo, nếu không có thông tin hai chiều kịp thời, dần dần lâu ngày trẻ có thể có rối nhiễu tâm lý như: rối loạn giấc ngủ, đái dầm, nôn chớ, chán ăn, sợ đi học, bướng bỉnh chống đối, tăng động giảm chú ý… mà không rõ nguyên nhân do đâu. Đặc biệt, nếu lâu ngày mà bé không tâm sự với bố mẹ, bố mẹ lại không cập nhật những thông tin về con mình cần gì và muốn gì… sẽ tạo ra một khoảng cách, một tính tự ti, có thể dẫn tới trầm cảm và tính tự thu mình khép kín của trẻ em sau này.

Làm gì để giúp trẻ?

Để giúp trẻ lứa tuổi mầm non tăng cường bộc lộ tâm tư của mình, cha mẹ nên khuyến khích trẻ từ rất sớm khả năng phát triển ngôn ngữ, tùy thuộc vào từng lứa tuổi cụ thể.

- Trẻ dưới 1 tuổi chưa biết nói, thường sử dụng tay và miệng để tìm hiểu xung quanh. Trẻ cần được tương tác với mẹ thường xuyên như được giao tiếp mắt, bế bồng, nâng niu trìu mến, hát ru, nói chuyện cùng trẻ.

- Trẻ từ 1 tới 2 tuổi đã có khả năng quan sát và ghi nhớ, tập nói, hay sợ người lạ… Bố mẹ nên trò chuyện cùng trẻ, cho trẻ chơi đồ chơi có nhiều mầu sắc, hình khối, âm thanh. Giúp trẻ tiếp xúc với môi trường thông qua 5 giác quan và vui chơi vận động. Thường xuyên gọi tên trẻ, bảo trẻ nhắc lại tên con vật, đồ vật. Cho trẻ chơi với những trẻ khác để trẻ nhanh biết nói.


Cho trẻ chơi với những trẻ khác để trẻ nhanh biết nói.

- Trẻ 2 tới 3 tuổi đã phát triển ngôn ngữ nhanh, hay bắt chước, hờn dỗi, bướng bỉnh, thích được công nhận, được khen... Bố mẹ cần luôn khơi gợi cho trẻ nói ra nhu cầu của mình. Có thể kể chuyện, đọc truyện cho trẻ nghe rồi hỏi lại trẻ xem trẻ nhớ gì, biết gì là cơ hội để trẻ diễn đạt bằng lời. Luôn khen ngợi khi trẻ làm việc tốt. Nếu trẻ mắc lỗi hoặc không nghe lời nên giải thích cho trẻ hiểu, tránh đánh mắng.

- Trẻ 3 - 5 tuổi phát triển tư duy hơn, nên cho trẻ chơi đồ chơi đòi hỏi phải quan sát, suy nghĩ, khám phá, sáng tạo như cho trẻ chơi xếp hình khác nhau, lắp ráp, vẽ tranh, sắp xếp thứ tự những câu truyện tranh ngắn, chơi trò chơi phân vai… Người lớn nên chú ý đến cư xử, lời ăn tiếng nói, việc làm của mình vì trẻ hay làm theo. Hướng dẫn trẻ cư xử đúng mực. Tạo cơ hội cho trẻ tiếp xúc làm quen vui chơi với bạn. Khi trẻ đi chơi về nên đặt ra câu hỏi để trẻ kể lại, nêu ý kiến, giúp trẻ bộc lộ nhận xét và cảm xúc.

- Trẻ 5-6 tuổi nên được rèn luyện tính tự tin và kỹ năng xã hội. Dạy trẻ cách chơi cùng bạn, hướng dẫn trẻ cách giải quyết vấn đề như phải làm gì khi bị bạn đẩy, bạn giằng mất đồ chơi… Nên giao một số việc trong sinh hoạt cho trẻ tự làm, khen khi trẻ hoàn thành để giúp trẻ vui và tự tin.

Khi trẻ không tâm sự chuyện ở trường với bố mẹ, chắc chắn bé đang gặp một số vấn đề nào đó về tâm lý. Có thể do những lý do khác nhau như: do sợ hãi, thu mình, do không chú ý quan sát, do khả năng diễn đạt ngôn ngữ kém, do nhận thức còn hạn chế… Để giúp trẻ bộc lộ, bố mẹ nên tạo môi trường sống an toàn, trìu mến, yêu thương để trẻ luôn cảm thấy yên tâm và thoải mái.

Trước khi vào cuộc nói chuyện với trẻ cần tạo không khí vui vẻ thân mật để trẻ có thể bộc lộ một cách tự nhiên. Muốn tìm hiểu xem trẻ sinh hoạt vui chơi học tập ở trường thế nào bố mẹ nên đặt ra những câu hỏi như ai? cái gì? như thế nào?... để trẻ mô tả lại sự việc một cách khách quan. Luôn lắng nghe trẻ nói. Có thể hỏi trẻ nhận xét về người bạn, về trò chơi, về sinh hoạt ở lớp. Cho trẻ nói lên cảm nghĩ thích/không thích, vui/không vui… khi tham gia các hoạt động ở lớp. Giúp trẻ phân biệt cảm xúc khác nhau như: sợ, vui, buồn, khó chịu, bực bội… và những hành vi đi kèm với cảm xúc ấy. Giúp trẻ tìm đúng lời, đúng từ để nói về sự việc.

Sau khi trẻ đã kể chuyện và trao đổi, ta không nên lẩn tránh những khó khăn hoặc vấn đề của trẻ mà nên cùng trẻ bàn bạc tìm cách giải quyết như: giải thích cho trẻ hiểu sự việc, nên làm thế nào… Có thể thông qua trò chơi phân vai, câu chuyện tình huống xã hội để giúp trẻ tìm cách giải quyết vấn đề và giải tỏa cảm xúc khó chịu.

Thường xuyên gần gũi trẻ, tập luyện cho trẻ sống hài hòa với mọi người và môi trường xung quanh, tạo cho trẻ tính tự lập và sự tự tin sẽ giúp trẻ bộc lộ tâm tư tình cảm một cách tốt nhất

ThS. BS Quách Thúy Minh
BV Nhi Trung Ương
bau.vn


BACSI.com