Các trẻ nhỏ mắc chứng tự kỷ hầu như không biết chơi các trò chơi "giả vờ" và các hoạt động tưởng tượng giống như các trẻ khác. Chúng cầm các đồ chơi hay đồ vật khác lên chỉ là để có cảm giác về sự đụng chạm, một số khá hơn có thể sử dụng các món đồ chơi công cụ thu nhỏ như bộ đồ làm bếp, hay cho xe lửa chạy trên đường ray, nhưng cũng rất đơn giản ở một số các động tác.

Thế nào là tự kỷ?

Tự kỷ là một rối loạn phát triển của hệ thần kinh, kéo dài suốt đời, ảnh hưởng đến cách giao tiếp và quan hệ của một người đối với người xung quanh. Trẻ tự kỷ bị tổn thương trong tương tác xã hội, giao tiếp xã hội và tưởng tượng. Trẻ có hành vi lặp đi lặp lại và nhạy cảm giác quan. Những trẻ này có khuynh hướng có khó khăn trong học tập và nhiều trẻ bị khiếm khuyết về trí tuệ. Đây là bệnh do một rối loạn phát triển thần kinh của não bộ, tiến triển trong ba năm đầu đời của đứa trẻ. Trẻ trai mắc bệnh này nhiều gấp 4 lần trẻ gái. Tình trạng này có thể xảy ra cho bất kỳ một đứa trẻ nào, không lệ thuộc vào dân tộc, xã hội hay trình độ phát triển của cha mẹ.

Nguyên nhân

Các nghiên cứu hiện nay đều chưa dám khẳng định nguyên nhân chính xác của chứng tự kỉ. Một số giả thiết cho rằng, tự kỉ có nguyên nhân ban đầu, bệnh lý ở não và những triệu chứng tâm lý…

Sau đây là một số giả thuyết về chứng bệnh này:

- Do các vắcxin? Có hai giả thuyết “kết nối” chứng bệnh trên với các vắcxin chủng ngừa. Giả thuyết thứ nhất cho rằng vaccine chủng ngừa các bệnh quai bị, sởi và Rubella gây nên những xáo trộn bên trong và dẫn đến việc phát triển chứng tự kỷ. Giả thuyết thứ hai cho rằng chất bảo quản có gốc từ thủy ngân được gọi là thimerosal được dùng cho một số vắcxin có khả năng là nguyên nhân.

- Do di truyền? Rất có thể chứng tự kỷ có sự “chống lưng” chắc chắn từ yếu tố di truyền. Nhiều nghiên cứu cho thấy những cha mẹ xuất thân từ gia đình có người thân mắc bệnh này sẽ có nhiều khả năng sinh ra con cũng bị bệnh.

- Do phương pháp giáo dục kém từ phụ huynh? Không. Bác sĩ Kanner đã sai lầm khi cho rằng những người mẹ “lạnh như băng” là nguyên nhân của chứng tự kỷ. Sai lầm này của bác sĩ Kanner đã tạo nên một thế hệ cha mẹ mang mặc cảm là nguyên nhân cho sự thiểu năng của đứa con. May thay, thế hệ chúng ta bây giờ đã cất được gánh nặng này.

- Do não bộ không phát triển đúng mức? Một số nhà nghiên cứu nhận thấy rằng có sự khác biệt giữa não bộ của một người bình thường với một người bị chứng tự kỷ. Não của người mắc chứng tự kỷ dường như to hơn. Chúng cũng có vẻ xử lý thông tin theo cách khác hẳn, nói cách khác, não của họ rất “khác người”.

- Do chức năng miễn dịch kém? Có vài bằng chứng cho thấy có mối liên hệ giữa chứng tự kỷ với những trục trặc của hệ miễn dịch – những người mắc bệnh thường có sức đề kháng rất kém trước các loại bệnh. Tuy nhiên các chuyên gia không tán thành ý kiến này lắm.

- Do dị ứng thực phẩm? Cũng có một số bằng chứng cho thấy dị ứng gây ra bởi một vài loại thực phẩm nhất định cũng “góp tiếng nói” vào căn bệnh tự kỷ. Với những người theo giả thuyết này thì chất gluten (một sản phẩm từ lúa mì) và cassein là những thủ phạm đáng quan tâm nhất.

Tóm lại: thật sự vẫn chưa có một giả thuyết nào chắc chắn về căn bệnh này, và hầu như hiện nay mọi người muốn hướng đến sự chữa trị khi đã phát hiện hơn là tìm cách loại trừ từ trong trứng nước do “câu hỏi lớn” vẫn… đang phải đi tìm câu trả lời (!).


Các chứng tật trẻ tự kỷ mắc phải

1. Các chứng tật về tương tác xã hội

Các chứng tật về tương tác xã hội ở trẻ tự kỷ rất đa dạng và phức tạp, nhưng ta có thể xếp vào bốn loại hình chính, tuy rằng không có một phạm vi rõ rệt.
Nhóm đối tượng xa lánh mọi người

Đây là loại rối nhiễu thường thấy nhất, dễ phát hiện ngay từ nhỏ và một số trường hợp, tình trạng này kéo dài rất lâu. Tuy cũng có những trẻ thay đổi khi lớn lên.

Những trẻ này thường có biểu hiện coi như mọi người không tồn tại. Khi có ai gọi, trẻ không phản ứng, có ai nói với mình, trẻ cũng không trả lời, trên khuôn mặt hầu như không biểu lộ cảm xúc nào, trừ những trẻ lúc giận dữ, buồn hoặc vui cực độ.

Trẻ có thể nhìn bạn rất kỹ hoặc lờ đi, chỉ liếc qua một cái, nếu chạm tay vào người trẻ thì nó co lại. Nếu trẻ muốn lấy một vật gì thì thường nắm lấy mu bàn tay hay cánh tay người lớn mà không đặt tay vài lòng bàn tay họ, sau đó kéo họ đến gần vật mà nó muốn lấy chứ không nói hoặc không nhìn, khi đã được như ý, trẻ lại lờ họ đi.

Khi cha mẹ tỏ ý buồn, trẻ thường không để ý và hầu như không có thái độ đồng cảm, có vẻ như trẻ ẩn mình trong một thế giới riêng, hoàn toàn bị thu hút vào những hoạt động không mục đích của mình. Tuy nhiên, trẻ vẫn có thể đáp ứng với các trò chơi một cách lộn xộn. Khi bị cù, bị túm lấy, xoay tròn… Chúng có thể cười một cách thích thú và có thể nhìn vào mắt người lớn để tỏ ý tiếp tục. Tuy nhiên khi trò chơi kết thúc, chúng lại trở nên xa rời như cũ.

Trong thời thơ ấu, các vấn đề tương tác rất dễ nhận ra vì trẻ tỏ ra thơ ơ, rất bực bội về các trẻ khác trong các nhóm trẻ ở trường mẫu giáo. Ngay cả khi nó chấp nhận anh chị em ruột, trẻ vẫn không chơi với các trẻ bên ngoài.

Nhóm đối tượng bị động

Đây là loại ít gặp nhất, các trẻ loại này không hoàn toàn tách rời khỏi người khác. Trẻ chấp nhận việc tiếp xúc, không xa lánh nhưng không chủ động và cũng như nhóm trên, trẻ ít giao tiếp qua ánh mắt.

Khi còn nhỏ, trẻ rất dễ bảo nên các trẻ khác cũng rất thích chơi với nó, tuy nhiên nó chỉ thích hợp với những trò chơi mà nó là ngưởi được chăm sóc như trò chơi mẹ con, bác sỹ và bệnh nhân, khi đổi qua các trò chơi tích, trẻ dễ dàng bị loại ra vì không có vai trò nào thích hợp.
Nói chung, dạng trẻ này ít có vấn đề hơn các nhóm trẻ Tự kỷ khác, tuy nhiên khi lớn hơn chúng vẫn có thể bị rối nhiễu nặng hơn nếu không nhận được sự chăm sóc trong lúc còn bé.

Nhóm đối tượng hoạt động kỳ quặc

Đứa trẻ thuộc nhóm này thường tỏ ra tích cực tiếp cận người khác, thường là đối với những người chăm sóc mình, luôn luôn đòi hỏi theo yêu cầu của mình mà không hề chú ý đến thái độ hay phản ừng của người khác. Khi tiếp xúc trẻ thường nhìn chằm chằm vào người đối diện hay có khi ôm thật chặt. khi không được chú ý như đòi hỏi, trẻ trở nên cáu gắt hay hung hãn.

Nhóm này hơi khó chẩn đoán vì các kiểu tiếp cận tích cực của trẻ dễ khiến cho người ta lầm lẫn là trẻ không có những vấn đề về tương tác xã hội.


Nhóm đối tượng quá hình thức, khoa trương

Kiểu hành vi này thường chỉ xuất hiện ở tuổi thanh niên, thường phát triển ở những đối tượng có khả năng cao nhất và nói năng lưu loát. Các đối tượng này có cách ứng xử lễ độ và mang tính hình thức. Họ tỏ ra cố gắng trong các cách ứng xử và thường bám vào một cách cứng nhắc vào các nguyên tắc giao tiếp. Thực ra thì họ không hiểu rõ các nguyên tắc này, vì thế trong các tình huống cần sự linh hoạt, biến đổi đi chút ít thì họ dễ dàng phạm phải những sai lầm, nhiều khi rất sơ đẳng.
Trong các nhóm nhỏ hơn thì thường cho thấy việc không nắm vững các ý nghĩa và cảm xúc của người khác, ngay cả khi các trẻ này muốn tỏ ra mình là người tử tế và muốn giúp đỡ người khác.

(còn tiếp)

mangthai.vn

BACSI.com