Chửa trâu sự thật thế nào? Có nguy hiểm không?





Trâu có thai tới 12 tháng mới đẻ. ở nhiều vùng nông thôn nước ta còn tồn tại khái niệm là chửa trâu khi người phụ nữ mang thai quá 9 tháng 10 ngày mà vẫn chưa sinh.


Họ coi đó là hiện tượng bình thường của thai nghén, thậm chí còn hy vọng là con mình sẽ có trọng lượng lớn vì thai nghén kéo dài. Hoặc có người chỉ lo ngại rằng mình sẽ có thai to và đẻ khó do thai to và có khi phải mổ hay phải cắt nới rộng tầng sinh môn.

Sự thực là nếu thai nghén quá 280 ngày (40 tuần lễ) không sinh thì thai nhi có khả năng trở thành thai già (già ngày, già tháng). Thai già tính từ ngày 288 trở đi. Theo thống kê, có đến 2% số người sinh hằng năm là thai già tháng (hay chửa trâu).

Thai già quá 44 tuần nghĩa là 308 ngày trở lên thì tử vong sơ sinh rất cao gần 100%. Tuổi (ngày) thai tính từ ngày đầu của kỳ kinh cuối cùng. Nếu người không có kinh mà vẫn có thai thì phải dựa vào các số đo lâm sàng hoặc siêu âm, hoặc tính theo ngày thai máy (20 tuần) lần đầu. Các cách tính này sẽ có sai lệnh từ 1 đến 2 tuần lễ.

Thể tích tử cung trong thai già không những không to lên mà thông thường là giảm đi, do lượng nước ối giảm nhanh.

Bình thường lượng nước ối cũng vẫn giảm khi thai nghén đã tới 35 tuần. Từ tuần 37 đến tuần thứ 41 mỗi tuần nước ối giảm đi 8%. Sang tuần lễ thứ 42 nước ối đã giảm đi đến 1/5-1/4 khối lượng so với lúc 35 tuần. Vì vậy đến tuần lễ thứ 40, khi sắp chuyển dạ đẻ thì tử cung đã bé lại so với khi 38 tuần. Hơn nữa tuần lễ 38-40 là lúc đầu thai tụt xuống thấp hơn làm cho số đo chiều cao tử cung cũng thấp xuống. Nôm na gọi là sụt bụng. Có người sụt bụng ngay từ khi thai được 36 tuần.

Cùng với lượng nước ối giảm đi, ở thai già rau cũng bị xơ hóa, năng lượng và oxy trao đổi giữa mẹ và thai cũng giảm. Thai không được cung cấp đủ năng lượng như trước. Thai vừa bị thiếu dinh dưỡng vừa bị thiếu oxy. Các rối loạn chuyển hóa xuất hiện. Ðộ toan tăng lên, PO2 giảm đi và pCO2 tăng lên, pH giảm, dự trữ kiềm giảm. Lớp da bao bọc thai nhi bị thiếu dinh dưỡng trở nên khô, nứt nẻ và bong ra. Thai nhi mất nước, lớp mỡ dưới da bị teo mỏng. Vì vậy thai già trên 42 tuần sinh ra răn reo, teo đét như da các cụ già; độ răn reo da dẻ ở khắp toàn thân chứ không chỉ riêng ở mặt hay bàn tay, bàn chân. Muộn hơn toàn thân thai nhi có thể như bị trát bởi một lớp phân su mà thai thải ra trong quá trình thiếu oxy trong tử cung vì thai suy kinh diễn và thải phân su vào trong buồng ối. Thai có thể chết trong bụng mẹ hoặc ngay khi vừa ra đời. Thai già tháng khó nuôi hơn cả thai non tháng nên cần nuôi dưỡng đặc biệt cẩn thận trong những ngày đầu và những tháng đầu cho tới khi trẻ phát triển bình thường. Tử vong thai già tháng rất cao vì nhiễm khuẩn và suy dinh dưỡng.

Vì vậy cần tính toán đúng, đừng để thai quá 42 tuần. Nếu có chẩn đoán hoặc nghi là chửa trâu nghĩa là đã có thai trên 40 tuần thì cần đến cơ sở y tế khám thai ngay. Nếu thấy sụt bụng kèm theo thai cựa ít đi, tử cung bé lại nhiều thì cần coi đó là một cấp cứu sản khoa. Ðây là một loại cấp cứu cho thai vì sự an toàn của trẻ đã bị đe dọa nặng nề.


GS. Đỗ Trọng Hiếu (báo Sức Khỏe & Đời Sống)