RỐI LOẠN TÌNH DỤC VÀ ĐƯỜNG TIỂU Ở NGƯỜI ĐÁI THÁO ĐƯỜNG


BS Nguyễn Thanh Hải
Khoa Nội Tổng Hợp




Rối loạn tình dục và đường tiểu là các vấn đề sức khỏe thường gặp ở người lớn tuổi. Đái tháo đường (ĐTĐ) làm các rối loạn này xảy ra sớm và nặng hơn, chúng có liên quan đến tổn thương thần kinh (bệnh thần kinh do ĐTĐ)

Rối loạn tình dục thường gặp ở nam giới là rối loạn cương và xuất tinh ngược, ở nữ giới là giảm đáp ứng tình dục và khô âm đạo

Nhiễm trùng tiểu và các rối loạn của bàng quang xảy ra thường hơn ở người ĐTĐ

Nếu ĐTĐ được kiểm soát tốt, ta có thể làm giảm nguy cơ các rối loạn tình dục và đường tiểu

Khi chúng ta muốn nâng cánh tay lên hoặc cất bước, não sẽ gửi tín hiệu thần kinh đến các cơ tương ứng để thực hiện các động tác. Các cơ quan nội tạng như tim, bàng quang… cũng được kiểm soát bằng các tín hiệu thần kinh, nhưng không giống kiểu kiểm soát có ý thức như việc điều khiển tay chân. Các cơ quan nội tạng được kiểm soát bởi thần kinh tự động. Vì vậy, ta không thể bắt tim ngừng đập, dạ dày ngừng co bóp…Đáp ứng của cơ thể với các kích thích tình dục được chi phối bởi các tín hiệu thần kinh tự động, làm giãn cơ trơn và tăng lượng máu đến cơ quan sinh dục ngoài. Tổn thương các sợi thần kinh tự động do ĐTĐ làm cản trở chức năng bình thường này, dẫn đến rối loạn tình dục.


Rối loạn tình dục ở nam giới ĐTĐ:

Rối loạn cương (RLC):

Tỷ lệ RLC ở nam giới ĐTĐ từ 20 -85 %.
RLC là dương vật không khả năng cương đủ để giao hợp. Bao gồm mất hoàn toàn khả năng cương, không duy trì được sự cương, hoặc cả hai.
Khoảng 5% nam giới bị RLC do ĐTĐ chưa chẩn đoán. So với người không bị ĐTĐ, nam giới ĐTĐ có tỷ lệ RLC tăng gấp 3 lần, xuất hiện sớm hơn 10-15 năm.
Nguyên nhân RLC: ĐTĐ, tăng huyết áp, bệnh thận, nghiện rượu, bệnh mạch máu, tác dụng phụ của thuốc, thuốc lá, rối loạn tâm lý, thiếu nội tiết tố


Xuất tinh ngược (XTN):
Tinh dịch phóng một phần hay toàn bộ vào bàng quang thay vì theo dương vật ra ngoài.
XTN xảy ra khi cơ vòng trong không đảm bảo chức năng bình thường.
Đây là cơ đóng mở tự động. Bàng quang không bị tổn thương, nước tiểu bị lẫn tinh dịch, khi tiểu thấy nước tiểu đục, khi xuất tinh thấy tinh dịch ít.
Nguyên nhân: tổn thương thần kinh do đái tháo đường, phẩu thuật tiền lập tuyến, thuốc hạ áp


Rối loạn tình dục ở nữ ĐTĐ:

Khô âm đạo:
Tổn thương thần kinh niêm mạc âm đạo dẫn đến khô âm đạo, gây khó chịu khi giao hợp. Cảm giác khó chịu này dẫn đến giảm đáp ứng tình dục và sự ham muốn
Giảm hoặc mất đáp ứng tình dục:
Do các nguyên nhân như: ĐTĐ, thuốc hạ áp, nghiện rượu, thuốc lá, trầm cảm, nhiễm trùng sinh dục, có thai, mãn kinh.
Khoảng 35% nữ ĐTĐ bị giảm hoặc mất đáp ứng tình dục, giảm ham muốn, giảm cảm giác hoặc không đạt được khoái cảm khi giao hợp.
Các triệu chứng: giảm hoặc mất hoàn toàn hứng thú giao hợp, giảm hoặc mất cảm giác cơ quan sinh dục ngoài, không đạt khoái cảm, khô vùng âm đạo, khó chịu khi giao hợp hoặc giao hợp đau


Rối loạn đường tiểu và ĐTĐ:

Các rối loạn chức năng bàng quang có thể làm ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống. ĐTĐ làm tổn thương thần kinh kiểm soát chức năng bàng quang. Hai nhóm triệu chứng thường gặp:
· Phản ứng quá mức của bàng quang: Tiểu gấp, tiểu thường xuyên, tiểu đêm và tiểu không tự chủ.
· Bàng quang thần kinh: ít gặp nhưng nặng nề hơn, gây tiểu khó, bí tiểu
Các triệu chứng trên xảy ra ở cả nam lẫn nữ, xuất hiện sớm hơn người không ĐTĐ

Bàng quang thần kinh:
Tổn thương thần kinh điều khiển bàng quang khiến bệnh nhân tiểu dù không muốn (tiểu không tự chủ).
Hoặc tổn thương thần kinh ngăn chặn sự đi tiểu làm bệnh nhân không tiểu được dù mắc tiểu, nước tiểu bị ứ đọng làm thận bị tổn thương, dễ bị nhiễm trùng tiểu.
Nguyên nhân: ĐTĐ, tổn thương thần kinh do chấn thương, hoặc nhiễm trùng.
Triệu chứng bàng quang thần kinh: Nhiễm trùng đường tiểu, mất cảm giác muốn tiểu khi bàng quang căng , tiểu không tự chủ, bí tiểu

Nhiễm trùng đường tiểu:
Có thể xảy ra ở bất kỳ vị trí nào của hệ niệu. Thường do vi trùng đường tiêu hóa lan qua. Nhiễm trùng niệu đạo, viêm bàng quang, viêm đài bể thận, nhiễm trùng thận. Nhiều khi bệnh nhân bị nhiễm trùng mãn tính hoặc nhiễm trùng tái đi tái lại.
Triệu chứng: tiểu thường xuyên, đau hoặc nóng rát ở bàng quang hoặc niệu đạo khi tiểu, nước tiểu đục hoặc đỏ, mệt mỏi hoặc lạnh run. Nếu nhiễm trùng thận: buồn nôn, đau ở lưng hoặc hông, sốt.

Điều trị:
Các rối loạn tình dục ở người ĐTĐ nếu không điều trị để kéo dài sẽ gây ra rối loạn về tâm lý, mất hạnh phúc gia đình. Các rối loạn ở bàng quang làm giảm chất lượng cuộc sống, nhiễm trùng tiểu làm suy thận diễn ra nhanh hơn. Vì vậy việc phát hiện và điều trị sớm rối loạn tình dục và đường tiểu là rất quan trọng. Người bệnh cần được khám đúng chuyên khoa để có chẩn đoán chính xác và điều trị phù hợp.

Rối loạn tình dục và đường tiểu do ĐTĐ sẽ xuất hiện sớm hơn nếu:
· Kiểm soát đường huyết kém
· Mỡ trong máu cao
· Tăng huyết áp
· Béo phì
· Tuổi trên 40
· Thuốc lá

Phòng ngừa rối loạn tình dục và đường tiểu ở người ĐTĐ:
Người ĐTĐ có thể làm giảm nguy cơ rối loạn tình dục và đường tiểu. Hãy cố gắng giữ cho đường huyết, huyết áp, mỡ trong máu càng gần mức bình thường càng tốt. Rèn luyện thể lực và duy trì cân nặng bình thường cũng là cách phòng ngừa các biến chứng lâu dài của bệnh ĐTĐ. Ngưng hút thuốc lá, lợi ích của ngưng thuốc lá ngoài việc giảm tổn thương thần kinh còn làm giảm nhồi máu cơ tim, đột quị và bệnh thận.