Hormon


Phần 1
Đại cương

I- KháI niệm
Hormon (kinh điển):
những hợp chất hữu cơ:
• được tổng hợp bới các tế bào của TNT
2) được giảI phóng và vận chuyển trong máu
3) đến gắn với R đặc hiêu ở tế bào đích
4) gây ra các hiệu ứng ở tế bào đích

KháI niệm H (mở rộng):
H những hợp chất được tổng hợp bởi tế bào, đến gắn với R và gây ra các hiệu ứng ở tế bào đích
+ ENdocrin: chất tiết được đưa vào nội môi: Insulin. glucagon, thyroxxin, catecholamin…
+ Neurocrin (neurohormon): khi chất tiết được tiết bởi neuron vasopressin, các RF, IF
+ Paracrin: khi chất tiết tác động đén tế bào bên cạnh:
Somatosytatin, PG, LT (leucotrien)
+ Autocrin: khi chất tiết tác động lên chính tế bào sinh ra nó: một số cytokin (ILác mediator
+ Yếu tố phát triển (GF-growth factor): GFα
+ Các mediator (M)

II- Phân loại Hormon

1- Theo bản chất hoá học: chia thành 2 loại
+ Hormon có bản chất portid (HP):
- Các dx của AA: Thyroxin, Catecholamin…
- Các peptid: H của DT (RF, IF), của tuyến tuỵ (insulin, Glucagon)
- Các protein/Glycoprotein: H của tuyến yên (GH))
+ H có bản chất lipid (HL):
- Các H steroid (Hs): Hvtt, Hsd
- Các Eicosanoid (He): PG, LT, Lipoxin
2- Theo cơ chế tác dụng:
+ H có R ở bề mặt tế bào: Hp
+ H có R ở bên trong té bào: Hs, Htg
3- Theo nguồn gốc tuyến: Hdt, Hty, Hvtt, Httt, Htg, Hcg, Htt, Hsd,
4- Theo chức năng: H hoạt hoá, H ức chế

III- Chuyển hoá chung của Hormon
1- Sinh tổng hợp
Các Hp:
+ Các dx AA: theo các phản ứng riêng
+ Các peptid, protein: theo STH protein.
- Một số được tổng hợp dưới dạng tiền thân:
Prehormon > Prohormon > Hormon. Vídụ Insulin
Một số được tổng hợp từ một thân chung
Các HL:
+ Các Hs: đều từ Cholesterol
+ Các He: từ Arachidonic, một số từ Vit D
Rối loạn tổng hợp: Giảm > Nhược năng, Tăng > cường năng
3- Vận chuyển H trong máu
+ Các Hp: vận chuyển d.d tự do hoặc kết hợp với Protein vận chuyển đặc hiệu
+ các HL: Không tan trong nước, v.c d.d kết hợp với protein
•Trong máu có cân bằng động:
H + P ↔ HP
•ý nghĩa:
•- Có thể định lượng H Tự do, H Toàn phần và Protein v.c
•- Nồng độ H trong máu thấp (10-7 mol/L -10-10 mol/L): dùng các phương pháp có độ nhậy cao
4- Cơ chế tác dụng của H
H gắn với R đặc hiệu ở t,b đích gây ra các hiệu ứng t,b
•Receptor của H:
•- Có ở bề mặt t,b ( màng t.b) hoặc ở bên trong t.b (bào tương hoặc nhân tương)
•- Có các R khác nhau cho cùng một H
•- Có thể định lương R dựa trên *H-R
•- R có thể “câm” không gắn được với H
•- Có hiện tượng hoạt hoá R khi không có H (vd do KT gắn với R trong Basedow)
•- Các Agoniste và Antagoniste của R đượpc dùng trong điều trị

Theo giaoducsuckhoe.net