Người ta gọi đau đầu bất trị với hàm ý là các chứng bệnh này không có phương cách điều trị đặc hiệu. Mặc dù đã được dùng mọi biện pháp tích cực nhưng vẫn “khó trị” do đặc tính bệnh lý của loại đau đầu này.


Đau đầu “bất trị” thường gặp sau chấn thương sọ não. Tùy theo lực tác động của chấn thương và vị trí tổn thương, đau đầu sau chấn thương sọ não thường tác động đến nhiều vùng chức năng của não, có thể xuất hiện sớm hoặc muộn.

Đau đầu sớm

Đau đầu do chấn thương sọ não (CTSN) sớm thường xuất hiện vài ngày sau một chấn động não hay đụng dập não mới. Đau đầu này thường do cơ chế mạch máu gây nên. Khi các động tác gắng sức thì cường độ đau tăng và tính chất thon thót như mạch đập. Đau đầu có tính chất liên tục hoặc hình thành chu kỳ đau lan tỏa. Có khoảng nửa số bệnh nhân đau đầu này chuyển thành dạng đau đầu mạn tính. Đau đầu sớm có thể do chảy máu màng não, tăng áp nội sọ (có thể do phù não), giảm áp nội sọ hay do bọc máu tụ ngoài não. Ngoài ra, còn một số cơ chế gây đau đầu cũng có thể xuất hiện sớm sau CTSN như tổn thương phần mềm và màng xương, đau màng cứng, đau cổ do trật khớp cột sống cổ, đau căn nguyên tâm lý thường xuất hiện ở những người nhân cách tâm lý yếu.

Đau đầu muộn

Đau đầu do CTSN muộn là biểu hiện thường gặp của hội chứng sau chấn động não, khoảng 3 tháng tiếp sau ngay chấn thương. Có nhiều kiểu đau đầu khác nhau do CTSN muộn tùy theo mức độ, tính chất khu trú, cơ chế và tác nhân của chấn thương... Đau đầu muộn thường do sự tích tụ máu ở khoang dưới nhện, viêm màng nhện ở nền sau chảy máu dưới màng nhện, dính màng não sau viêm màng não hoặc sau chảy máu dưới màng nhện, bọc máu tụ dưới màng cứng mạn tính.

Đau đầu do CTSN có đặc điểm dai dẳng, kéo dài nhiều năm tháng, hay bị tái phát hoặc đau đầu dội lên do sự biến động của thời tiết và chấn động về tâm lý. Đau đầu muộn có thể chia thành 4 dạng:

- Đau đầu như đè nén hoặc co kéo, như đội mũ quá chật. Hơn nữa còn đau lan tỏa tới các cơ thái dương, trán và cơ gáy. Đây là dạng nhẹ.

- Đau đầu khu trú rất rõ rệt ở chỗ bị chấn thương, với mức độ vừa, thường thường là đau do sự tồn tại của sẹo

- Đau ở một bên đầu, có tính chất mạch đập, thường kèm theo buồn nôn. Đau đầu thành cơn và có khoảng cách thời gian không đau đầu.

- Đau đầu do dây thần kinh sau chấn thương như đau dây thần kinh tam thoa và đau dây thần kinh chẩm. Dây thần kinh tam thoa là dây thần kinh sọ não số 5. Đây là loại đau ghê gớm nhất (đau như điện giật từ mặt xuyên lên não, đau rát như bỏng) từng cơn và dai dẳng, khó điều trị. Đau dây thần kinh chẩm thường do tổn thương đốt sống cổ, gây đau khu trú vùng vai gáy, có thể thành cơn đau kịch phát từ vài phút đến vài giờ, có cảm giác chóng mặt khi vận động đột ngột hoặc thay đổi tư thế cơ thể.

Cách chữa trị hiệu quả

Tiến triển của đau đầu sau CTSN phụ thuộc chủ yếu vào mức độ nặng của CTSN, tiếp đến là tâm lý của người bệnh. Ngoài ra nó còn chịu hậu quả của những biện pháp xử trí ban đầu tiếp ngay sau chấn thương cũng như những biện pháp điều trị căn nguyên tiếp theo. Vì vậy, tiến triển của loại đau đầu này rất khác nhau. Một số trường hợp không còn đau đầu trong mấy tuần đến mấy tháng nhưng cũng có những trường hợp kéo dài dai dẳng hàng năm.

Sau CTSN, người bệnh nằm bất động quá lâu hoặc điều trị tại viện quá dài ngày là những điều kiện thuận lợi cho sự xuất hiện đau đầu, chóng mặt và nội tâm bồn chồn, bứt rứt. Do vậy, cần phải điều trị bắt buộc những yếu tố căn nguyên đã được xác định và điều trị di chứng. Phương pháp xoa bóp và điều trị bằng nhiệt đối với đau đầu này có tác dụng tốt như chườm nóng bằng ngải cứu, muối rang, vật lý trị liệu... Trường hợp đau đầu mang tính chất thon thót như mạch đập xuất hiện thành từng cơn có thể dùng thuốc điều trị đau nửa đầu. Kết hợp với những biện pháp trên, có thể cho bệnh nhân sử dụng các loại thuốc giảm đau với liều trung bình và không nên lạm dụng dùng thuốc kéo dài.

Đối với người mắc bệnh đau đầu này cần chú ý đến vấn đề tâm lý liệu pháp để giải quyết, loại trừ tâm trạng lo lắng, nội tâm xao xuyến, căng thẳng, ám ảnh sợ bệnh và có khi trầm cảm bằng những biện pháp thuyết phục tâm lý kết hợp với phương pháp thư giãn dưỡng sinh, thể dục liệu pháp...