Triệu chứng tắc ruột

[kienne]

1. Chẩn đoán lâm sàng:

Hỏi và thăm khám kỹ càng, cẩn thận đủ để chẩn đoán hội chứng tắc ruột. Các thăm khám cận lâm sàng, đặc biệt là Xquang chủ yếu để khẳng định và có thể xác định được vị trí tắc ruột, đôi khi là cơ chế tắc và nguyên nhân tắc.

Triệu chứng cơ năng: có 3 triệu chứng cơ năng chính:

- Đau bụng:

Đau bụng bao giờ cũng là triệu chứng khởi phát của bệnh.
Tính chất đau điển hình trong tắc ruột là đau thành cơn. Cơn đau có thể khởi phát từ từ hoặc đột ngột, dữ dội, bắt đầu ở vùng rốn hoặc mạng sườn và nhanh chóng lan toả khắp ổ bụng. Hỏi kỹ tính chất đau có thể giúp hướng tới căng nguyên gây tắc.
Trong tắc ruột do bít tắc, đau bụng thường thành cơn điển hình, ngoài cơn thấy không đau hoặc đau nhẹ.
Trong xoắn ruột, đau bụng khởi phát đột ngột, dữ dội như xoắn vặn, đau liên tục, không thành cơn lan ra sau lưng hoặc vùng thắt lưng.
Người bệnh tìm đủ mọi tư thế để giảm đau nhưng không có hiệu quả.

- Nôn:

Nôn xuất hiện đồng thời với cơn đau nhưng không làm cho cơn đau giảm đi. Lúc đầu nôn ra thức ăn, sau nôn dịch mật, muộn hơn chất nôn có thể giống như phân.
Tính chất nôn phụ thuộc chủ yếu vị trí tắc, nôn nhiều và sớm trong tắc ruột cao, nôn muộn hoặc chỉ buồn nôn trong tắc ruột thấp.

-Bí trung, đại tiện:

Bí trung tiện có thể có ngay sau khi bệnh khởi phát vài giờ.
Bí đại tiện nhiều khi không rõ ràng, trong trường hợp tắc cao có thể thấy còn đại tiện do đào thải chất bã và phân dưới chỗ tắc. Nhưng dù có đại tiện nhưng không làm hết đau hay giảm cơn đau bụng.

Triệu chứng toàn thân:

Tình trạng toàn thân phụ thuộc trứơc hết vào cơ chế tắc ruột, vị trí tắc và thời gian tắc.
Nếu đến sớm dấu hiệu mất nước và rối loạn các chất điện giải thường không rõ.
Nếu đến muộn và tắc càng cao thì dấu hiệu mất nước càng rõ rệt với các triệu chứng khát nước, mắt trũng, môi khô, da nhăn, nước tiểu ít, thậm chí là có dấu hiệu sốc do giảm khối lượng tuần hoàn.
Trong xoắn ruột, sốc có thể xuất hiện ngay trong những giờ đầu của bệnh do nhiễm độc.

Triệu chứng thực thể:

- Bụng chướng, mềm:

Bụng không chướng ngay từ đầu và cũng rất thay đổi. Lúc đầu chỉ chướng ở giữa bụng hoặc ở mạng sườn, sau đó bụng chướng dần lên.
Trong tắc hỗng tràng cao, sát góc Treitz, bụng không chướng, thậm chí là bụng xẹp.
Bụng chướng nhiều trong tắc ruột muộn, chướng dọc khung đại tràng trong tắc đại – trực tràng thấp. Chướng đều trong tắc ruột do bít tắc. Chướng lệch trong xoắn ruột nghẹt.

- Dấu hiệu quai ruột nổi:

Nhìn có thể thấy khối phồng trên thành bụng, sờ nắn có cảm giác căng, bờ rõ, gõ vang. Khi sờ thấy một quai ruột rất căng và đau, không di động (dấu hiệu VolWahl) là dấu hiệu rất có giá trị để chẩn đoán là tắc do xoắn, nghẹt ruột.

- Dấu hiệu rắn bò:

Trong cơn đau thấy quai ruột nổi gồ và di chuyển trên thành bụng. Đây là dấu hiệu đặc trưng nhất của tắc ruột cơ học. Nhưng khi không có dấu hiệu này cũng không loại trừ được tắc ruột.

- Dấu hiệu tiếng réo di chuyển của hơi và dịch trong lòng ruột:

Là dấu hiệu có giá trị tương đương dấu hiệu rắn bò trong chẩn đoán tắc ruột cơ học.
Bụng chướng nhưng mềm, đôi khi có phản ứng thành bụng khu trú trên quai ruột bị xoắn nghẹt, gõ vang ở giữa bụng do chồng hơi, có thể có dấu hiệu gõ đục vùng thấp do có dịch trong ổ bụng…
Ngoài ra, thăm khám tỷ mỉ bụng và các lỗ thoát vị ở thành bụng có thể thấy một số nguyên nhân tắc ruột: khối u đại tràng, u ruột non, khối lồng ruột, búi giun, các thoát vị ở thành bụng nghẹt như thoát vị bẹn – đùi, thoát vị rốn nghẹt…
Thăm trực tràng: bóng trực tràng rỗng, kết hợp thăm trực tràng và sờ nắn bụng hoặc thăm khấm âm đạo ở phụ nữ có thể thấy một số nguyên nhân tắc ruột như ung thư trực tràng, đầu khối lồng ruột muộn, khối u đại tràng sigma sa xuống tiểu khung.

2. Chẩn đoán hình ảnh:

Chụp X quang bụng không chuẩn bị:

Chụp bụng không chuẩn bị là phương pháp chẩn đoán hình ảnh quan trọng nhất không những để chẩn đoán tắc ruột mà còn giúp xác định vị trí tắc và cơ chế tắc. Chụp bụng không chuẩn bị được thực hiện với các tư thế đứng thẳng, nằm thẳng, nằm nghiêng nếu tình trạng bệnh nhân nặng không cho phép chụp đứng.

Các dấu hiệu tắc ruột:

Dấu hiệu ruột giãn trên chỗ tắc, giãn hơi trên phim chụp nằm và mức nước – hơi trên phim chụp đứng hoặc nằm nghiêng.
Ruột không có hơi ở dưới chỗ tắc, dấu hiệu gợi ý là không thấy đại tràng, bình thường thì trong đại tràng có hơi sinh lý.
Dựa vào vị trí, số lượng và hình dáng của mức nước – hơi có thể xác định được vị trí tắc ở ruột non hay đại tràng:
Tắc ruột non có nhiều mức nước – hơi, tập trung ở giữa bụng, kích thước nhỏ, vòm thấp, chân rộng thành mỏng, có hình các nếp niêm mạc ngang.
Tắc đại tràng có ít mức nước – hơi, kích thước lớn, vòm cao, chân hẹp, chứa nhiều hơi hơn dịch, nằm ở rìa của ổ bụng, có các bướu và các rãnh trên bờ ruột.
Nhiều khi rất khó phân biệt là tắc đại tràng hay tắc ruột non. Vì khi xoắn ruột non, không còn các van của ruột non và trong tắc đại tràng thường kéo theo giãn của ruột non. Trong tắc ruột do liệt ruột, cả ruột non và đại tràng đều giãn, giãn hơi là chủ yếu, ít khi có mức nước – hơi.
Dấu hiệu âm tính quan trọng là không có hơi tự do trong ổ bụng

- Chụp đại tràng cản quang:

Chụp khung đại tràng cản quang chỉ định trong các trường hợp lâm sàng nghi ngờ là tắc ở đại tràng. Trong trường hợp manh tràng giãn to hoặc tắc đại tràng có sốt, tốt nhất là chụp khung đại tràng với thuốc cản quang hoà tan trong nước được pha loãng như Gastrografine. Chống chỉ định khi có thủng ruột hoặc nghi có thủng ruột.
Chụp khung đại tràng cản quang trước hết để xác định chính xác vị trí tắc và có thể xác định được nguyên nhân tắc.
Trong xoắn đại tràng Sigma thuốc cản quang dừng lại ở trực tràng và có hình mỏ chim.
Trong tắc đại tràng do u, thuốc cản quang dừng lại ở vị trí u và có hình cắt cụt nham nhỏ.
Trong lồng ruột, có hình đáy chén, hình càng cua.

- Chụp lưu thông ruột non:

Chụp lưu thông ruột non bằng cách cho bệnh nhân uống thuốc cản quang hoặc đặt ống thông xuống tá tràng và bơm 40 – 100 thuốc cản quang hoà tan trong nước, theo dõi sự lưu thông của thuốc cản quang trong vòng 4 – 24 giờ và cứ 30 phút chụp một phim.
Trong tắc ruột cấp tính, chống chỉ định chụp lưu thông ruột non trừ trường hợp tắc ruột sau mổ tái diễn nhiều lần và tắc ruột không hoàn toàn, sau khi đã loại trừ nguyên nhân tắc ở đại tràng.
Chụp lưu thông ruột non có thể thấy được các quai ruột non giãn trên chỗ tắc nhưng không xác định chắc chắn được vị trí tắc và nguyên nhân tắc.

Siêu âm ổ bụng:

Siêu âm ổ bụng thấy có hình ảnh ruọt giãn hơi và chứa nhiều dịch do tắc ruột. Một số nghiên cứu còn cho thấy siêu âm ổ bụng có thể xác định được vị trí tắc và tắc do nguyên nhân xoắn ruột, nghẹt ruột. Trong giai đoạn đầu khi ruột chưa giãn, siêu âm có thể phát hiện được một số nguyên nhân tắc như lồng ruột ( hình vòng bia, hình chiếc bánh Sandwich), khối u, các ổ áp xe trong ổ bụng…

Chụp cắt lớp vi tính và chụp cộng hưởng từ hạt nhân:

Trong những năm gần đây, chụp cắt lớp vi tính (CCLVT) và chụp cộng hưởng từ hạt nhân (CCHT) cũng đã được áp dụng trong chẩn đoán tắc ruột. HÌnh ảnh ruột giãn, ứ hơi trong lòng ruột trên CCLVT và CCHT thấy được sớm và đặc hiệu hơn trong chụp X quang bụng không chuẩn bị. Ngoài ra, còn có thể thấy được các vị trí tắc ( vị trí đoạn ruột giãn và đoạn ruột xẹp), tình trạng tổn thương nặng của thành ruột ( thành ruột dày > 3 mm hoặc mỏng < 1 mm) và có thể thấy được một số nguyên nhân tắc ruột do bít tắc như các khối u đường tiêu hoá, khối bã thức an, búi giun…

Các xét nghiệm máu và sinh hoá:

Các xét nghiệm máu và sinh hoá không có giá trị chẩn đoán mà chủ yếu để đánh giá ảnh hưởng của tắc ruột, đặc biệt là tình trạng rối loạn điện giải, thăng bằng kiềm toan, giúp cho việc điều chỉnh các rối loạn trong giai đoạn trươc, trong và sau mổ.

Xét nghiệm máu:

số lượng hồng cầu tăng, hematocrit tăng do mất nước, máu bị cô đặc.

Xét nghiệm sinh hoá:

Na+: bình thường hoặc giảm nhẹ, giảm nhiều trong giai đạon muộn.
K+: giảm trong giai đoạn sớm, tăng trong giai đoạn muộn.
Cl_: giảm
pH: tăng trong giai đoạn sớm và giảm trong giai đoạn muộn.
HCO3- : tăng trong giai đoạn sớm và giảm trong giai đoạn muộn
Ure, creatinin: bình thường hoặc tăng nhẹ trong giai đoạn sớm, tăng nhiều trong tắc muộn.

[minhduc2310]

Bổ sung bài viết của bạn Kienne 1 chút nhé.Tắc ruột gồm 2 loại
-tắc ruột cơ học
-tắc ruột cơ năng(hay còn gọi là liệt ruột)
Các triệu chứng chính cần nhớ là:
*)Cơ năng:
-Bí trung đại tiện(không thực hiện được chức năng này)
-Đau quặn ruột từng cơn.
-Nôn
**)Thực thể:
Nhìn : Thấy dấu rắn bò
Sờ : Thấy các quai ruột nổi
Gõ : Có thể vang do hơi ứ ở ruột
Nghe : Nhu động ruột có thể tăng.

[cheryl]

CÁc bạn cho mình hỏi vậy bán tắc ruột là như thế nào ? Có phải là chưa đủ triệu chứng của tắc hoàn toàn ?

[Bs.ThienHuong]

Nếu sau 6 giờ kể từ khi khởi phát đau bụng mà BN vẫn còn trung hay đại tiện thì ruột bị bán tắc chớ không phải tắc hoàn toàn.

Dấu hiệu của bán tắc ruột non: tương tự như tắc ruột non hoàn toàn trong giai đoạn sớm nhưng hơi trong ruột già thường nhiều hơn.

Điều trị của bán tắc sẽ là điều trị nội khoa chứ khong phải phẫu thuật !

[thiennienduyen]

điều trị nội khoa bán tắc theo kinh nghiệm của bác sỹ nên có phác đồ thế nào ạ, mà bác sĩ thiên hương ơi em nghĩ bác sĩ nên up ảnh chụp phim kèm theo, vì có rất nhiều bạn như em cũng muốn tìm hiểu để phục vụ lâm sàng ạ

[Bs.ThienHuong]

Tôi không thu thập hình ảnh đủ nhưng đây là 1 trang của bs Lê Hùng, bv 115, tư liệu dùng để giảng dạy sinh viên y khoa. Hi vọng sẽ giúp các bạn có thể tham khảo tốt hơn cho lâm sàng !

Ngoại khoa thực hành

[bs.vuive]

Bệnh tắc ruột là bệnh cấp cứu còn bán tắc ruột thì không phải cấp cứu.

[cheryl]

Bệnh tắc ruột là bệnh cấp cứu còn bán tắc ruột thì không phải cấp cứu.

Em nghĩ bệnh nào cũng cần cấp cứu chứ bác, không cấp cứu thì nó thành tắc ruột luôn đó chứ !

[bsvuive]

Ồ, có bạn cũng lấy nick giống mình ư ! Cùng là bsvuive chỉ có khác mỗi dấu chấm

Vấn đề tắc ruột thì chắc chắn là phải mổ, còn bán tắc thì điều trị bảo tồn, theo dõi thêm. Tất cả đều phải đưa vào cấp cứu, xử trí. Bán tắc thì sẽ xử trí ban đầu là đặt sonde mũi dạ dày đấy cheryl à !

[anhthu_201]

da co benh la phai chua.nhung ko phai benh nao cung cap cuu dau, vi lay dau ra bac sy co so y te chu.cap cuu chi ra cap cuu toi khan cap,khan cap va cc co tri hoan.ban tac ruot dieu tri noi khoa va can phai theo doi them va tuy nguyen nhan gay tac.ban tac ruot la tac ruot nhung hoi va dich van luu thong duoc mot phan.tac ruot co hoc moi phai phau thuat.

[bsnhanhnhi]

Đúng vậy, tắc ruột cơ học thì có thể giải quyết tốt bằng phẫu thuật nhưng tắc ruột cơ năng thì phẫu thuật ngoại khoa không có tác dụng điều trị trực tiếp.