Nói với con về giới tính đã khó, đề cập đến đề tài này vào thời điểm thích hợp còn khó hơn.

Giải pháp của một số bậc cha mẹ là: lớn lên chúng khắc biết! Một số khác lại lúng túng không biết bắt đầu từ đâu, hệ quả là những thông tin truyền lại cho con cái thừa cái thiếu... Khi trẻ nhận thức lệch lạc, cha mẹ ngỡ ngàng: Ô hay! Đã nói rồi sao vẫn chưa biết nhỉ!

Nói với con khi nào?

Theo khảo sát của chúng tôi, 42.3 % bậc phụ huynh chỉ bắt đầu nói chuyện với con về giới tính khi trẻ bước qua tuổi thứ 10, 44.7% khi trẻ bước vào tuổi 15. Như vậy là quá muộn - đó là nhận xét của các chuyên gia tâm lý. Bởi ngay từ khi còn rất nhỏ, trẻ đã hình thành khái niệm tình dục. Do vậy, quá trình giáo dục giới tính phải là một quá trình dài, liên tục theo từng cấp độ khác nhau nhằm giúp trẻ phát triển toàn diện, đúng đắn.

- Từ 3-6 tuổi:

Theo các nghiên cứu khoa học, đây là độ tuổi hình thành tính dục - còn gọi là nụ hoa tình dục. Tuy các em chưa có nhận thức về giới tính nhưng đã biết phân biệt giới tính đâu là bạn nam, đâu là bạn nữ, nam khác nữ ở điểm gì (từ tính cách, sở thích đến bộ phận sinh dục).

Ở độ tuổi này cha mẹ nên định hướng giới tính cho con bằng cách phân định các ranh giới giới tính trong màu sắc (màu hồng thường dành cho con gái...), trang phục (váy, giày cao gót, hài là của con gái, cà-vạt thường dành cho con trai), các trò chơi...

- Từ 7-11 tuổi:

Ở độ tuổi này, trẻ đã bắt đầu "tự" quan tâm đến giới tính của mình và người khác bằng cách quan sát cuộc sống xung quanh. Đặc điểm của trẻ giai đoạn này là trao đổi với bạn bè những câu chuyện liên quan đến giới tính. Đừng nổi giận và cho là bậy bạ nếu tình cờ bạn nghe được nội dung những câu chuyện chúng thì thào với nhau.

Nếu bạn phản ứng như vậy là coi như đã kết thúc vĩnh viễn các câu chuyện về giới tính với con sau này. Bởi, trẻ ở độ tuổi này chưa lớn hẳn nhưng đã có chút ý thức về bản thân, chúng nhạy cảm, non nớt và sẽ sợ hãi nếu bạn phản ứng như vậy. Giải pháp là hãy vui vẻ tiếp chuyện chúng. Qua đó, giúp trẻ biết được những giới hạn cho phép của giới tính ở độ tuổi của chúng - bước đệm cho sự phát triển ở tuổi dậy thì.

- Từ 12-17 tuổi:

Đây là độ tuổi "nóng" nhất về các vấn đề giới tính. Bởi lẽ, trẻ đã bước vào tuổi dậy thì, thay đổi về tâm sinh lý. Nếu độ tuổi này cha mẹ mới bắt đầu giáo dục cho con thì hơi muộn (có thể trẻ đã tự tìm hiểu trước đó hoặc đã đủ lớn, đủ hiểu về giới tính nên cảm thấy ngại, né tránh cha mẹ). Khác với lứa tuổi trước, ở lứa tuổi này, trẻ thích sự riêng tư, thích đơn độc khám phá, thử nghiệm các vấn đề về giới tính.

Do vậy, cha mẹ cần và buộc phải trò chuyện nghiêm túc với trẻ. Đầu tiên là sự thay đổi khác biệt sinh lý của cơ thể, cách đón nhận, chăm sóc sự khác biệt đó. Tiếp đó là các thay đổi về tâm lý (khao khát khám phá người khác giới, các hành động giới tính như vuốt ve...). Quan trọng nhất ở lứa tuổi này là sự giáo dục về các quan hệ giới tính, hệ quả/hậu quả của việc quan hệ tình dục và đặc biệt là những biện pháp bảo vệ mình trong quan hệ tình dục... Điều này sẽ giúp trẻ tránh được hàng loạt nguy cơ về thủ dâm, mại dâm, có thai ngoài ý muốn... cũng như các bệnh xã hội khác.

- Từ 17 tuổi trở lên:

Có lẽ trẻ đã không còn cần cha mẹ nữa, chúng có đủ kiến thức cơ bản từ nhà trường, kiến thức tham khảo từ sách, báo, internet, bạn bè... Thế nhưng, cha mẹ vẫn nên trò chuyện với trẻ về các kinh nghiệm thực tế của mình. Giúp trẻ tích lũy kinh nghiệm thực tế cũng là cách giáo dục hiệu quả.

Nói với con thế nào?

- Khi con còn nhỏ (3-13 tuổi):

Cha mẹ có thể trò chuyện, chỉ dẫn, tranh luận, mô tả để trẻ hiểu về giới tính bằng các phương pháp gián tiếp thông qua những câu chuyện vui, sự so sánh...

- Khi con lớn (từ 13 tuổi trở lên):

Đừng chờ con hỏi, cha mẹ hãy chủ động trò chuyện thẳng thắn với mục đích nghiêm túc. Các kiến thức về giới tính được cung cấp cho trẻ lớn và chi tiết dần theo số tuổi nhưng phải dựa trên cơ sở khoa học nhằm tạo ra sự đúng đắn tựa như một môn học thực sự.

Những phương pháp được xem là tế nhị, khôn ngoan có thể kể đến là: tận dụng các chương trình về giới tính của truyền hình để biến cuộc nói chuyện riêng với con thành buổi thảo luận các bên một cách độc lập, dân chủ (đây cũng là cơ hội để bạn hiểu con mình đang nghĩ gì, biết gì về giới tính); bí mật để trên bàn, giá sách, đầu giường của con các cuốn sách về giới tính; giới thiệu hoặc cùng con đến những buổi tọa đàm về giới tính do các tổ chức xã hội, cơ quan, đoàn thể tổ chức.

BACSI.com