Xin cho biết bệnh lao có những triệu chứng gì? Lây truyền qua những đường nào và làm cách nào để phòng chống bệnh lao?
Nguyễn Xuân Đoàn - Bắc Ninh
- Cùng với sự phát triển của dịch AIDS, bệnh Lao phát triển mạnh và là nguyên nhân hàng đầu gây chết người nhiều nhất trên thế giới nói chung và ở Việt Nam nói riêng. Mỗi năm trên thế giới có khoảng 3 triệu người chết vì bệnh lao, 98% con số đó rơi vào các nước đang phát triển và ở độ tuổi lao động (từ 15 tuổi đến 49 tuổi). Chính vì vậy mà mọi người cần phải hiểu và nhận thức đúng đắn về bệnh lao để có thể phòng tránh bệnh cho mình và cho mọi người xung quanh.
Bệnh lao phổi là bệnh truyền nhiễm do vi khuẩn lao gây ra. Vi khuẩn lao có trong đờm (đàm), nước bọt của người bệnh. Khi ho, hắt hơi, nói chuyuện... người bệnh làm bắn những giọt đờm (đàm) hay nước bọt có chứa vi khuẩn lao bay lơ lửng trong không khí, hoặc do người bệnh khạc nhổ bừa bãi, dễ làm người chung quanh hít phải vi khuẩn lao vào phổi. Cũng có thể do ăn uống chung chén, bát, thìa, đũa... với người bệnh mà bị nhiễm lao. Vi khuẩn lao đôi khi tiềm ẩn trong cơ thể nhưng chưa đủ sức gây thành bệnh, mà chờ đến lúc cơ thể ta suy yếu do bệnh tật làm giảm sức đề kháng, hoặc do làm việc cực nhọc, ăn uống thiếu thốn, môi trường sống nghèo nàn... thì vi khuẩn lao sẽ sinh sôi nảy nở và nhanh chóng gây bệnh, như cha ông ta đã tổng kết: Nhân cường thì tật bại, nhân bại thì tật cường.
Triệu chứng chính của bệnh lao thường là mệt nhọc, biếng ăn, sút cân, ra mồ hôi nhiều về đêm, ho khạc, đau tức nhực, sốt nhẹ về chiều kéo dài trên 3 tuần, uống thuốc kháng sinh thông thường mà không khỏi, ho ra máu... Những triệu chứng này có thể xuất hiện riêng lẻ chứ không nhất thiết cùng một lúc.
Khi thấy mình có những triệu chứng trên, nên đi chụp X.quang phổi, thử đờm (đàm) để xác định chắc chắn bệnh. Bệnh lao ngày nay có thể chữa lành. Biện pháp hữu hiệu nhất đang được thực hiện trên toàn thế giới là chiến lược DOTS (điều trị lao với phác đồ hóa trị liệu ngắn ngày có kiểm soát trực tiếp). Tuy nhiên, người bệnh phải điều trị kết hợp với khám kiểm tra định kỳ trong thời gian khoảng 8 tháng để có biện pháp đặc trị hiệu quả với tình trạng người bệnh, người bệnh phải duy trì đúng nguyên tắc điều trị lao là: Đúng - Đủ - Đều. Đúng là điều trị theo đúng phác đồ, dùng thuốc đúng cách (mỗi ngày một lần, vào lúc đói). Đều là dùng thuốc đều đặn, không bỏ ngày nào và Đủ thời gian quy định. Nói Đủ cũng là một yếu tố quan trọng vì nhiều khi sau khi uống thuốc một thời gian, người bệnh có cảm khác mình khoẻ khoắn, không còn triệu chứng bệnh nên nghĩ rằng mình đã lành bệnh, tự động ngưng thuốc, nhưng thực ra nếu chưa uống đủ liều quy định làm chết hẳn vi khuẩn lao thì một lượng vi khuẩn lao vẫn còn tiềm tàng trong cơ thể, chờ khi cơ thể suy yếu, điều kiện thuận llợi mới khởi phát thì lúc đó việc điều trị kéo dài hơn, khó khăn hơn nhiều do vi khuẩn lao đã lờn thuốc. Bệnh lao càng được phát hiện sớm bao nhiêu càng dễ điều trị bấy nhiêu, vì vậy người mắc bệnh không nên chủ quan coi nhẹ hoặc không nên e ngại, mặc cảm về bệnh mà phải đi khám và điều trị ngay. Ngoài ra, người bị bệnh lao cần biết cách giữ gìn sức khoẻ như ăn uống đầy đủ chất dinh dưỡng, có chế độ làm việc nghỉ ngơi hợp lý, tránh thức khuya, làm việc nặng, không hút thuốc lá, uống rượu. Người có bệnh phải có ý thức để không làm lây nhiễm sang người khác như dùng chén, bát, khăn mặt... riêng, ngủ riêng, không khạc nhổ bừa bãi làm phát tán vi khuẩn lao...
Lao còn có các thể lao nặng, nguy hiểm như lao màng não, lao kê, lao cột sống... có thể gây chết người hoặc để lại những di chứng tàn tật suốt đời. Để ngăn ngừa hữu hiệu, trước nhất và tốt nhất là cho trẻ em sơ sinh và trẻ dưới 1 tuổi đi tiêm chủng thuốc BCG. Phòng bệnh bao giờ cũng tốt hơn là chữa bệnh.