Kết quả sơ bộ cuộc điều tra của Viện Dinh dưỡng Quốc gia về tình hình thừa cân, béo phì (TC, BP) ở nước ta gần đây cho thấy: có 16,8% người từ 25 - 64 tuổi TC, BP theo tiêu chuẩn châu Á. Tình hình đặc biệt nghiêm trọng ở thành thị, với số lượng người TC, BP cao gấp ba lần ở nông thôn.

Ai dễ bị thừa cân?

Những người dễ bị TC thường do ít hoạt động thể lực, thời gian xem tivi, chơi điện tử và đọc sách báo nhiều. Hoặc đó là những người có thói quen dùng thức ăn có năng lượng cao (thức ăn chiên, quay, béo, ngọt..).

Phụ nữ sau sinh, đặc biệt không cho con bú sữa mẹ, hay người đang lao động nặng, tập luyện mạnh nhưng trở nên ít vận động. Người bước vào độ tuổi trung niên cũng dễ bị BP.

Tác hại và nguy cơ

TC không chỉ gây tác động đến tâm lý, khiến bạn rất dễ mặc cảm và tự ti trong giao tiếp, khó hòa nhập cộng đồng... mà còn kéo theo các hệ lụy như:

1. Tỷ lệ bệnh tật cao: BP là một trong các yếu tố nguy cơ chính của các bệnh mãn tính không lây như bệnh mạch vành, đái tháo đường không phụ thuộc insulin, sỏi mật. Ở phụ nữ mãn kinh, các nguy cơ ung thư túi mật, ung thư vú và tử cung tăng lên ở những người BP. Nam giới BP cũng dễ bị ung thư thận và tuyến tiền liệt hơn.

2. Tỷ lệ tử vong cũng cao hơn, nhất là ở các bệnh kể trên.


Các biện pháp giảm cân

1. Thuốc giảm cân, thực chất là sử dụng cơ chế tác động lên hệ thần kinh và cơ chế ngăn hấp thu gây cảm giác no giả, giảm cảm giác đói, chứ không hề có bất kỳ thành phần nào trực tiếp tác động lên lượng cân thừa. Ngoài ra, còn có một số loại thuốc cho hiệu quả giảm cân nhờ gây rối loạn tiêu hóa (tiêu chảy), dẫn đến mất nước, rối loạn điện giải và ảnh hưởng xấu đến sức khỏe. Không nên trông cậy vào tác dụng "thần kỳ” của thuốc giảm cân vì trên thực tế, không có bất kỳ trường hợp nào thành công bằng uống thuốc đơn thuần mà không kết hợp với chế độ ăn kiêng và luyện tập thể lực.

2. Giải phẫu thẩm mỹ cũng giúp "giải quyết" bớt một lượng mỡ thừa tại hông, mông, đùi, cánh tay và cằm. Tuy nhiên, sau khi hút mỡ xong, không tập thể dục và ăn uống điều độ, chỉ sau một thời gian ngắn, đâu sẽ lại vào đấy. Điều đáng nói hơn, việc hút mỡ có thể khiến người thực hiện đối mặt với nhiều nguy cơ biến chứng.

3. Massage xông hơi và quấn nóng tại các spa hay thẩm mỹ viện cũng được áp dụng để giảm cân. Cơ chế của việc quấn nóng và xông hơi là làm tăng thân nhiệt, khiến cơ thể tiết ra mồ hôi và gây thất thoát nước. Có thể chỉ sau vài giờ, trọng lượng cơ thể đã giảm được 1kg - 2kg, nhưng khi uống nước, trọng lượng cơ thể sẽ tăng lại như cũ, thậm chí vượt chỉ số trọng lượng ban đầu do sự giãn nở của các mô được tiếp nhận nước trong tình trạng thiếu hụt.

4. Giảm cân tự nhiên là phương pháp thay đổi thói quen ăn uống hàng ngày như: ăn nhiều rau quả, cá, tiết chế mỡ, thịt và các thực phẩm giàu đạm. Đây là phương pháp lành mạnh, nếu kết hợp với vận động và luyện tập thể dục thể thao thì sẽ mang lại hiệu quả ổn định và an toàn.

Chế độ ăn cho người béo phì

Giảm năng lượng của khẩu phần ăn từng bước một, mỗi tuần giảm khoảng 300 kcal so với khẩu phần ăn trước đó cho đến khi đạt năng lượng tương ứng đến mức BMI.

BMI từ 25-29,9 thì năng lượng đưa vào một ngày là 1.500 kcal. Tương tự, BMI từ 30-34,9 là 1.200 kcal; BMI từ 35-39,9 là 1.000 kcal; BMI > 40 là 800 kcal.

Trong đó, tỷ lệ năng lượng giữa các chất là 15% - 16% protein, 12% - 13% lipid, 71% - 72% glucid.

- Ăn ít chất béo, bột.

- Đủ chất đạm, vitamine, muối khoáng. Cần bổ sung viên đa vitamine và vi lượng tổng hợp.

Tăng cường rau và hoa quả.

Muối: 6g/ngày; nếu có tăng huyết áp thì chỉ 2g - 4g/ngày.

- Tạo thói quen ăn uống theo đúng chế độ.

Mới đây, Viện Dinh dưỡng Quốc gia đã cho ra đời một công thức sữa giảm cân dành cho người Việt Nam. Chương trình thử nghiệm cho kết quả giảm cân trung bình 3,9kg, vòng bụng giảm 5cm, tỷ lệ mỡ cơ thể giảm 2% sau sáu tuần sử dụng. Công thức sữa gồm: hoạt chất HCA (Hydroxy Citric Acid), chiết xuất từ một loại trái cây tự nhiên có tên khoa học là Giardia Cambonia hay còn gọi là cây me, giúp ức chế tổng hợp mỡ, giảm cholesterol, gia tăng tiêu hao năng lượng và L-carnitine – một loại acid amin hỗ trợ vận chuyển các acid béo chuỗi dài vào bên trong tế bào chuyển hóa thành năng lượng, giúp đốt cháy chất béo hiệu quả và giải tỏa mệt mỏi. Đồng thời, công thức với hệ dưỡng chất cân bằng giữa đạm, vitamine và khoáng chất thiết yếu có năng lượng thấp, đảm bảo dinh dưỡng đầy đủ cho người sử dụng trong thời gian ăn kiêng.

Như vậy, những người quá khổ hoàn toàn có thể đạt được cân nặng như ý, cùng cơ thể khỏe mạnh.

TS-BS Nguyễn Thị Minh Kiều

(Chủ tịch Hội Dinh dưỡng TP.HCM)