Nếu không được các bậc cha mẹ quan tâm, chăm sóc đúng cách, trẻ nhỏ thường dễ mắc bệnh còi xương, nhất là ở các bé dưới 5 tuổi.


Trẻ nhỏ thường dễ mắc bệnh còi xương, nhất là ở các bé dưới 5 tuổi

Căn bệnh này tuy không gây tử vong, nhưng ảnh hưởng rất lớn đến sự phát triển về thể chất và vận động của con trẻ về sau.

Nguyên nhân mắc bệnh

Nguyên nhân chủ yếu gây còi xương ở trẻ chính là do thiếu ánh sáng mặt trời, sinh thiếu cân, sinh non, không được bú sữa mẹ, có hội chứng kém hấp thu, suy dinh dưỡng... Tuy nhiên, không ít trẻ có cân nặng tốt, thậm chí thừa cân cũng bị còi xương, bởi chế độ ăn không cân và ít được tiếp xúc với ánh nắng mặt trời.

Đây là một bệnh loạn dưỡng xương do thiếu hoặc rối loạn chuyển hóa vitamin D trong cơ thể, ảnh hưởng đến quá trình hấp thu, chuyển hóa canxi và phốt pho. Trẻ ăn quá mặn hay quá nhiều chất đạm, khiến vitamin D bị đào thải qua nước tiểu nên dễ thiếu vitamin D. Trẻ dưới 5 tuổi đang phát triển mạnh hệ xương hay các bé không được bú mẹ đầy đủ cũng dễ mắc phải hội chứng này. Hậu quả là xương của trẻ bị cong, dễ gãy khi ngã hoặc gặp chấn thương. Trẻ bị còi xương thường dễ mắc các bệnh nhiễm khuẩn như viêm phổi, tiêu chảy cấp, suy dinh dưỡng, khiến các bệnh này nặng và kéo dài hơn. Còi xương còn để lại những hậu quả lâu dài như biến dạng lồng ngực, gù vẹo cột sống, chân vòng kiềng, hẹp khung chậu…, ảnh hưởng tới thẩm mỹ và việc sinh đẻ sau này đối với bé gái.

Nhận biết trẻ bị bệnh

Bệnh này cần được phát hiện sớm để được điều trị kịp thời, tránh các hậu quả, nhất là gây thấp còi cho trẻ. Các biểu hiện sớm của còi xương là trẻ hay đổ mồ hôi, giật mình khi ngủ, kém ăn và quấy khóc, gầy yếu, chậm lớn, đầu to so với thân mình, có các bướu đỉnh, trán dô… Trẻ dưới 2 tuổi bị còi xương thì thóp chậm kín, răng mọc chậm, dễ bị sún. Khi trẻ bị rụng tóc nhiều, nhất là rụng tóc hình vành khăn thì nghi vấn đầu tiên là có thể do bị còi xương. Trường hợp nặng và biểu hiện muộn có thể thấy xương sống bị vẹo cong, xương tay, chân vòng kiềng, chậm biết lẫy, ngồi và đi hoặc bị co giật vì thiếu canxi.

Cách phòng tránh

Bệnh này hoàn toàn có thể phòng được ngay từ khi trẻ còn trong bụng mẹ mà không hề tốn kém. Khi mang thai và cho con bú, các bà mẹ cần được tắm nắng, có thời gian hoạt động ngoài trời, chọn thực phẩm giàu vitamin D và canxi, ăn uống đầy đủ, làm việc và nghỉ ngơi hợp lý. Trẻ sinh ra cần được bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu, không nên cho ăn dặm quá sớm và được tắm nắng khoảng 10 – 15 mỗi ngày vào mỗi sáng. Vì quá kiêng cữ, nhiều người thường bỏ qua việc tắm nắng cho trẻ sơ sinh. Đây là một sai lầm vì bạn nên biết rằng, cơ thể trẻ chỉ nhận khoảng 20% lượng vitamin D từ thức ăn, phần còn lại là tự tổng hợp từ ánh nắng mặt trời. Tia tử ngoại trong ánh nắng mặt trời thúc đẩy tiền tố vitamin D trên da để chuyển thành vitamin D. Từ đó, củng cố da và niêm mạc, giúp trẻ thích nghi với môi trường bên ngoài, tăng sức đề kháng, chống lại các bệnh truyền nhiễm. Trẻ không được tắm nắng sẽ khiến cơ thể thiếu vitamin D, dễ mắc bệnh còi xương hoặc xương bị biến dạng.


Các bé ở mọi độ tuổi đều cần được tắm nắng nhẹ 15 - 20 phút mỗi ngày (google image)

Do vậy, ngoài việc cung cấp đầy đủ thực phẩm giàu vitamin D như sữa, trứng, gan, bơ…, các bé ở mọi độ tuổi đều cần được tắm nắng nhẹ 15 - 20 phút mỗi ngày, trước 9 giờ sáng hoặc 4 - 5 giờ chiều. Tuyệt đối không cho trẻ tắm nắng vào giữa trưa hoặc khi ánh nắng chói chang, vì không những phản tác dụng mà còn có thể khiến bé bị đau ốm. Sau khi ra nắng vài phút cho bé ấm người, bạn nên cởi bớt nón, vớ, vén áo hoặc quần bé, lộ càng nhiều da cho ánh nắng trực tiếp chiếu vào càng tốt để tạo ra nhiều vitamin D. Nếu bé tự đi được, bạn cần cần nhắc nhở và tạo điều kiện cho trẻ ra môi trường bên ngoài, không phơi nắng qua cửa kính. Người đang cho con bú cũng phải tắm nắng hằng ngày để đảm bảo nhu cầu vitamin D cho mẹ và cung cấp cho bé.

Những trẻ sinh vào mùa đông hoặc nơi ở của gia đình chật chội, thiếu ánh sáng, không thể cho tắm nắng được, nên cho trẻ uống vitamin D 400UI/ngày trong suốt năm đầu ngay từ khi mới sinh ra (hoặc uống trong mùa đông, còn mùa hè cho tắm nắng). Những bé sinh non, nhẹ cân, sinh đôi... thì việc uống vitamin D lại càng cần thiết. Trẻ trên 6 tháng, ngoài bú sữa cần được bổ sung thức ăn dặm đủ canxi, phốt pho và vitamin D để phòng bệnh. Một số thực phẩm sẵn có, chứa nhiều canxi gồm vừng đen, rau ngót, rau đay, rau muống, cua, tép khô, ốc, tôm, cá mè, lòng đỏ trứng, hến, sữa bò tươi, sữa chua...

* Thực đơn phòng bệnh (tùy theo tuổi):

Mỗi ngày, trẻ cần được cung cấp từ 500ml – 1 lít sữa bột hoặc 600ml sữa tươi + 1 hũ sữa chua + 1 miếng đậu hũ + 100g rau hoặc 600ml sữa tươi + 1 chiếc bánh flan + 90g tôm rang + 100g rau.

Phương pháp điều trị

Hiện nay, đã chuyển hóa và tổng hợp được vitamin D từ các sản phẩm, nên nếu thấy trẻ có các biểu hiện của còi xương như đã nêu, bạn cần đưa con đến các phòng khám, khoa Nhi các bệnh viện hoặc trung tâm khám tư vấn dinh dưỡng để điều trị kịp thời, nhằm tránh các biến chứng và hậu quả xảy ra. Còi xương được điều trị bằng một số loại thuốc (gồm vitamin D, canxi-gluconat, Calcium corbiere, vitamin B1,6,12, hay poly vitamin) với liều lượng theo chỉ định của bác sĩ.

Trẻ mắc bệnh này thường được chăm sóc điều trị chủ yếu ở tại nhà bằng việc cho ăn nhiều bữa, đa dạng hóa bữa ăn với lượng đường, dầu mỡ hợp lý, bổ sung vitamin D và canxi. Vitamin D có nhiều trong dầu gan cá, cá hồi, cá thu, lươn, lòng đỏ trứng… Canxi có nhiều trong sữa và các chế phẩm từ sữa, rau, các loại hạt đậu đỗ, thủy hải sản, gan động vật. Ngoài ra, bạn cần cho trẻ tiếp xúc đủ ánh sáng, chú ý đến các biến đổi để có cách điều chỉnh kịp thời.

* Thực đơn cho trẻ bị còi xương (tùy theo tuổi):

Mỗi ngày, trẻ cần được cung cấp từ 700 – 1000ml sữa bột hoặc 600ml sữa tươi + 1 hũ sữa chua + 50g cua đồng + 100g rau hoặc 800ml sữa tươi + 1 miếng phômai + 90g tép rang + 100g rau.


Nguồn: bau.vn
BACSI.com