Sắn dây còn được gọi là cát căn (cát là sắn, căn là rễ), cam cát căn (cam là ngọt), phấn cát căn (bột sắn dây trắng như phấn). Củ sắn được dùng rộng rãi để làm thực phẩm (nấu chè, luộc ăn), giải khát (dùng bột sắn dây), làm thuốc...

Sắn dây vừa là loại hoang dại (mọc trong rừng) và được trồng để lấy củ. Sắn dây có tên khoa học là Pueria Thomsoni Benth. Theo Đông y, sắn dây có vị ngọt, hơi cay, tính bình vào các kinh: tỳ, vị, có tác dụng giải biểu, sinh tân, chỉ khát.






Theo bác sĩ Trần Danh Tài - Chủ tịch Hội Đông y Lâm Đồng thì sắn dây có nhiều tác dụng: Làm thực phẩm: dùng bột sắn dây để nấu chè hoặc pha nước uống để giải nhiệt, hoặc để cả củ luộc ăn như các loại khoai. Trong Đông y, vị cát căn được dùng trong những trường hợp sau:

Điều trị cảm mạo: Hoặc dùng độc vị sắn dây: lấy 30- 40 gr sắc với 200 ml, còn 100 ml, uống 1 lần. Hoặc dùng kết hợp với một số vị thuốc khác như trong bài cát căn thang của lương y Trương Trọng Cảnh (Trung Quốc): Cát căn: 8 gr, ma hoàng: 5 gr, quế chi: 4 gr, thược dược: 4 gr, cam thảo: 4 gr, đại táo: 3 quả, gừng sống: 4 gr; sắc với 600 ml nước, còn 300 ml, chia làm 3 lần uống trong ngày (sáng, trưa, chiều).

Điều trị tiểu tiện buốt, dắt: cát căn: 20 gr, huyền sâm: 16 gr, sinh địa: 16 gr, cam thảo: 8 gr, sắc với 600 ml còn 300 ml chia làm 3 lần uống trong ngày (sáng, trưa, chiều). Chống "hăm" ở trẻ nhỏ và trị chứng ra mồi hôi chân: Bột sắn dây + bột hoạt thạch + bột thiên hoa phấn (liều lượng bằng nhau), trộn đều rồi rắc vào vùng ẩm ướt (nách, háng, rốn) và rắc trong giày (chống hôi).

Trẻ sốt cao: cát căn 20 gr sắc với 200 ml còn 100 ml chia làm 3 - 4 lần uống trong ngày.

Trị rắn độc cắn: Sau khi đã nặn máu chỗ bị rắn cắn, lấy một nắm lá sắn dây (nếu có hoa càng tốt) nhai nuốt nước, dùng bã đắp vào vết thương.

Cần lưu ý: chữa rắn cắn là phương pháp điều trị theo kinh nghiệm dân gian, chỉ nên dùng phối hợp với các phương pháp điều trị của y học hiện đại (như garrot, nặn và hút máu, tiêm, huyết thanh kháng độc...), không nên ỷ lại vào cách chữa này vì rắn độc có nhiều loại và độc tính cũng khác nhau.

Cách gieo trồng: Sắn dây rất dễ trồng và có giá trị kinh tế cao. Làm đất đào thành hố vuông (sâu, rộng, dài gần 50 - 60 cm), đổ đầy đất mùn, lấy từng đoạn bánh tẻ (khoảng 30-35 cm, có 2- 3 mắt) vùi xuống hố (mỗi hố vùi 2- 3 đoạn), lấp đất bột lên trên và chỉ cần tưới cho đất ẩm đến khi mọc mầm bắt cành cho cây leo được. Thời gian trồng: vào mùa khô, tháng 10 - 11 hằng năm có thể thu hoạch hoặc để 2- 3 năm thu hoạch một lần. Vì dễ trồng, không cần chăm bón nhiều (chỉ cần làm cỏ và bắc giàn), có giá trị kinh tế cao, lại là một vị thuốc quý, lành, dễ sử dụng nên từ lâu sắn dây được nhân dân ta coi như một thực phẩm quý.







Theo TNO
Bacsi.com