Cù dòm, Củ gà ấp - Stephania dielsiana Y.C. Wu, thuộc họ Tiết dê - Menispermaceae.

Mô tả: Cây thảo leo, có củ thuôn dài hơn củ Bình vôi, mọc nổi, ngang mặt đất, hình giống tư thế con gà mái đang ấp trứng, củ cắt ngang có màu vàng rõ hơn, ít xơ hơn, có vị đắng và tê hơn so với củ Bình vôi. Phiến lá hình khiên; nửa cuống lá phía dính vào phiến lá và gân lá mặt sau có màu tím hay tím hồng.

Bộ phận dùng: Củ - Radix Stephaniae Dielsianae.

Nơi sống và thu hái: Củ dòm có thể sống cả ở vùng núi đá lẫn rừng núi đất, cả ở nơi có nhiều đá lộ đầu, thuộc các tỉnh Lào Cai, Yên Bái, Hà Tây, Hà Bắc, Quảng Ninh. Còn phân bố ở Trung Quốc.

Thành phần hoá học: Có alcaloid là L-tetrahydropalmitin như trong củ Bình vôi.

Tính vị, tác dụng: Vị đắng, gây tê, có tác dụng lợi tiểu, giảm đau, tiêu viêm, an thần.

Công dụng, chỉ định và phối hợp: Dùng uống chữa đau lưng, mỏi nhức chân, đau lưng, đau bụng, lại giúp ngủ rất say. Còn dùng đắp chỗ sưng bắp chuối, nhọt cứng, apxe do tiêm. Người ta thường giã lẫn với muối và gừng. Cũng dùng cho gia súc (trâu bò) uống mỗi khi chúng kén ăn, chê cỏ. Nhân dân ở Bắc Thái, Hà Tây thường dùng củ thái nhỏ nấu nước uống chữa kiết lỵ ra máu, đau bụng kinh niên và đau dạ dày. Nói chung, công dụng của loài này cũng tương tự như Bình vôi.







Theo YHCT
Bacsi.com