Sức khỏe của chúng ta phụ thuộc nhiều vào hoạt động của bộ máy tiêu hoá (gọi nôm na là “đường ruột”- dù trong đó không phải chỉ có toàn ruột). Trong đường ruột có các vi khuẩn tham gia vào quá trình chuyển hóa. Quá nhiều hay quá ít vi khuẩn hoặc ăn phải thức ăn “có vấn đề” sẽ gây rối loạn tiêu hóa, cũng như “dị ứng đường ruột”.

Bình thường, trong hệ tiêu hoá có hai loại vi khuẩn thường xuyên tồn tại, đó là các vi khuẩn có lợi cho cơ thể chiếm khoảng 85%, còn lại 15% là các vi khuẩn có tiềm năng gây bệnh.Trong quá trình sinh sống, nếu ăn thức ăn có chứa quá nhiều chất bảo quản thực phẩm, chứa độc tố sinh ra từ việc nấu nướng và chế biến, hoặc chế độ ăn uống không hợp lý, hoặc sử dụng thuốc kháng sinh kéo dài hay dùng các liệu pháp vật lý (xạ trị) để điều trị bệnh… các vi khuẩn trong hệ tiêu hoá sẽ mất cân bằng, dẫn đến tổn thương niêm mạc ruột, viêm, loét và gây dị ứng ruột.

Hội chứng dị ứng đường ruột – mà nhiều người gọi nôm na là “khó tiêu” – là rối loạn tiêu hóa chức năng. Thường gặp và có biểu hiện là táo bón, tiêu chảy, đau bụng sau bữa ăn và cả trong các cơn stress, chướng bụng và đầy hơi..., gây khó chịu nhưng không nguy hiểm; để phòng tránh chỉ cần có chế độ ăn nghiêm ngặt với tất cả các thực phẩm có khả năng kích thích ruột kết. Nên biết, nhưng người không dung nạp lactose sẽ cũng có những triệu chứng giống trên. Nên đi khám để chẩn đoán xem có phải là dị ứng hay không trước khi có điều trị thích đáng.

Chẩn đoán dị ứng đường ruột sẽ được xác nhận nếu nhưng các triệu chứng kéo dài hơn ba tháng và có kết hợp những dấu hiệu như: co thắt bụng, chướng hơi, mắc tiêu thường xuyên, có đàm trong phân, có “tiếng ro ro” trong ruột, cảm giác không thải hết phân. Trong trường hợp không có các biểu hiện nêu trên thì điều trị sẽ dựa vào nguyên tắc phòng chống, đặc biệt là với chế độ ăn và quản lý tốt stress.

Ngăn ngừa và điều trị bằng chế độ ăn là chỉ định tốt nhất của các bác sĩ – hạn chế những thực phẩm sản sinh ra gaz, làm chướng hơi, đầy bụng. Chọn chế độ ăn ít chất béo nhưng nhiều protein có thể tránh được cơn đau bụng và đủ chất xơ sẽ trị được táo bón hoặc tiêu chảy. Mới đây người Anh còn đưa omega 6 vào danh sách các thực phẩm có thể gây dị ứng ruột. Theo họ thì hấp thụ quá nhiều chất béo bão hòa đa này có thể gặp nguy cơ gây loét ruột kết, trái với hiệu quả của omega 3. Các nhà nghiên cứu nước này đã thực hiện thí nghiệm đối với 200.000 người tình nguyện trong vòng 4 năm: 126 người trong số họ bị loét ruột kết do nghiện ăn nhiều chất béo, thịt, ngũ cốc hay margarin hướng dương. Trong khi hấp thụ omega 3 sẽ làm giảm đến 77% nguy cơ này. Ngoài ra biện pháp đưa men vi sinh để ổn định và cũng cố hệ vi khuẩn đường ruột cũng được đánh giá cao.

Các loại thực phẩm có thể gây dị ứng đường ruột:

* Các loại rau đậu như đậu đỏ, đậu ngự, đậu lăng, đậu cô ve, đậu bắp

* Chất xơ giàu lighin: rau củ ăn sống, rau cải xanh, xu hào, bắp cải, củ hành…)

* Gia vị

* Trái cây nguyên vỏ

* Các hạt có dầu: hạt dẻ, hạt óc chó, hạt dẻ Brazil, hạt dẻ macadamia…

* Cám, củ có bột

* Thực phẩm lên men: chao, mắm, phô mai

* Thịt xông khói hay muối, khô

* Thịt có xớ dài hay gân

* Lòng, thịt nguội

* Thức ăn nhiều chất béo, nhiều sốt

* Các món chiên, rán

* Sữa và chế phẩm từ sữa

* Rượu cồn, cà phê nguyên chất

* Lạm dụng các loại trái cây có fructose (nho, mật ong, sung, trái cây khô…)

* Thức ăn hoặc thức uống quá lạnh

Trong giai đoạn bị rối loạn tiêu hóa do dị ứng nên chú ý không dùng thuốc xổ, dù nhẹ, bởi nó sẽ làm gia tăng cơn co thắt và đau bụng (nguy cơ làm cho bệnh thêm trầm trọng). Nếu bị táo bón nên sử dụng ống bơm hậu môn. Nếu đau bụng không nên chườm đá lên bụng (sẽ tạo ra co thắt mạch làm cho cơn đau càng mãnh liệt hơn). Tốt nhất là chườm túi nước nóng để làm giãn sự co thắt ruột. Nếu không khá hơn thì có thể dùng các loại thuốc giảm đau thông thường như aceminophen (325mg hay 500 mg) uống 4 lần/ngày. Các loại thuốc kháng viêm như aspirin hay ibuprofen không được sử dụng trong trường hợp này bởi chúng có những tác dụng phụ không mong muốn. Thư giãn và nghỉ ngơi trong tư thế nằm nghiêng và co đầu gối vào bụng là thích hợp nhất. Tiêu chảy sẽ làm bạn mất nước trầm trọng nên cần phải nhanh chóng bù nước với nước cơm, canh, nước hầm hay nước khoáng có hàm lượng sodium và potassium cao. Đối với trẻ em nên ngừng các loại thực phẩm cứng, đặc và bù nước cho trẻ. Nên để cho ruột nghỉ ngơi bằng cách ngừng ăn trong vài giờ nhưng vẫn đảm bảo đủ nước cho cơ thể. Đến ngay bệnh viện cấp cứu khi có dấu hiệu mệt thỉu, kiệt sức, mê man...

Khi các rối loạn do dị ứng đường ruột chấm dứt thì có thể đưa dần các loại thực phẩm trở lại thực đơn hàng ngày, từng chút một, một cách có giới hạn và thận trọng hơn để phòng tránh tái nhiễm.

( theo thucphamvadoisong )