Máu đông trong lòng tĩnh mạch gây nên hai hậu quả nghiêm trọng: Biến chứng thuyên tắc phổi và hội chứng suy tĩnh mạch hậu huyết khối.

Theo các bác sĩ, những người ít vận động như đứng lâu, ngồi lâu, nằm lâu liên tục hơn 8 giờ đồng hồ, đặc biệt trong các trường hợp như ung thư, mang thai, sau phẫu thuật lớn, suy tĩnh mạch mạn tính, đi máy bay… những người mà ít vận động nhất đều có nguy cơ bị huyết khối tĩnh mạch sâu (cục máu đông trong lòng tĩnh mạch). Huyết khối tĩnh mạch sâu thường xảy ra ở các tĩnh mạch chi dưới: Tĩnh mạch vùng cẳng chân, khoeo, đùi, chậu, tĩnh mạch chủ chi dưới… làm tắc nghẽn dòng máu một phần hoặc hoàn toàn. Có khi bệnh nhân tử vong do cục máu đông trôi về tim, lên phổi gây tắc nghẽn động mạch phổi. Vấn đề này được các chuyên gia đầu ngành tĩnh mạch học đưa ra bàn luận tại Hội thảo chuyên đề Thuyên tắc tĩnh mạch sâu và những tiến bộ trong điều trị suy tĩnh mạch do BV Minh Anh tổ chức vào cuối tuần qua.




Ảnh minh họa - Internet

Bỗng dưng bị phù chân

Một bệnh nhân sau khi đi bay từ Mỹ về đột ngột bị phù một chân, ngay cả đi dép cũng thấy chật. Bệnh nhân đến khám tại BV Bình Dân. Kết quả siêu âm phát hiện có một cục huyết khối đông vùng cẳng chân từ gối trở xuống. Bệnh nhân được điều trị thuốc kháng đông 7-10 ngày. Ban đầu bệnh nhân được dùng thuốc tiêm tĩnh mạch (hoặc dưới da tùy vị trí cục máu đông nằm), sau đó chuyển đường uống trước khi xuất viện. Bệnh nhân được cho xuất viện về và tiếp tục uống kháng đông 3-6 tháng, mang vớ y tế mới hết bệnh.

Trường hợp khác, một bệnh nhân đến nhập viện trong tình trạng vùng cẳng chân sưng phù. Kết quả khám và xét nghiệm phát hiện bệnh nhân bị huyết khối tĩnh mạch sâu vùng cẳng chân và đùi. Đi tìm nguyên nhân, các bác sĩ phát hiện thêm bệnh nhân bị ung thư phổi và huyết khối tĩnh mạch sâu là một trong những dấu hiện của bệnh ung thư. Bệnh nhân được điều trị hết cục máu đông và tiếp tục điều trị ung thư.



Hình ảnh bệnh nhân bị cục máu đông trong lòng tĩnh mạch, một chân phù to. Ảnh: WIKIPEDIA

Để ý khi bị phù, đau nhức chân

Theo ThS-BS Nguyễn Văn Việt Thành, Trường ĐH Y khoa Phạm Ngọc Thạch, cục máu đông trong lòng tĩnh mạch gây nên hai hậu quả nghiêm trọng: Biến chứng thuyên tắc phổi do cục máu đông đi về tim, đi lên phổi và hội chứng suy tĩnh mạch hậu huyết khối.

Về mặt bệnh lý học, huyết khối trong lòng tĩnh mạch trải qua ba giai đoạn. Thứ nhất, huyết khối hình thành trong lòng tĩnh mạch, lan rộng theo trục tĩnh mạch, chưa dính vào thành tĩnh mạch và dễ bong ra, trôi về hướng trung tâm, giai đoạn này thường chưa có triệu chứng lâm sàng. Giai đoạn thứ hai, 3-4 ngày sau khi hình thành huyết khối tĩnh mạch, cục máu đông dính chặt vào thành mạch và gây tắc nghẽn hoàn toàn lòng tĩnh mạch, làm tăng áp lực lòng tĩnh mạch với các triệu chứng điển hình là đau nhức chân, phù chân. Giai đoạn hậu, huyết khối xảy ra vài tuần hoặc vài tháng do cục huyết khối ly giải, phát triển tuần hoàn bàng hệ, lúc này sẽ gây viêm và tổn thương các van trong lòng tĩnh mạch, dẫn đến bệnh lý suy tĩnh mạch.

Bên cạnh các triệu chứng lâm sàng, việc chẩn đoán huyết khối tĩnh mạch sâu còn dựa trên các xét nghiệm như siêu âm màu mạch máu, chụp tĩnh mạch cản quang, D-dimer test.
Điều trị đúng, phòng ngừa tốt

Về điều trị, hai phương pháp luôn được kết hợp là điều trị bằng thuốc và không bằng thuốc. Đối với điều trị bằng thuốc, bác sĩ sẽ cho người bệnh dùng thuốc kháng đông. Tuy nhiên, khi dùng thuốc kháng đông, luôn lưu ý biến chứng chảy máu. Biến chứng này có thể đe dọa tính mạng người bệnh.

“Phương pháp điều trị không dùng thuốc là băng thun hoặc mang vớ y tế nhằm tăng lượng máu về tim trong tĩnh mạch, giữ huyết khối dính chặt vào thành mạch. Tuy nhiên, nên dùng vớ y tế vì băng thun nhiều khi băng quá chặt hoặc quá lỏng sẽ không có hiệu quả, nhiều khi làm bệnh nặng hơn. Thời gian mang băng thun và vớ tĩnh mạch ít nhất là ba tháng” - BS Nguyễn Hoài Nam, Chủ tịch Hội Tĩnh mạch học TP.HCM, khuyến cáo.

Ngoài ra, theo BS Việt Thành, khi huyết khối lan rộng, điều trị nội khoa không hiệu quả và có nguy cơ de dọa đến tính mạng bệnh nhân, các bác sĩ sẽ tiến hành đặt lưới lọc ở tĩnh mạch chủ dưới để tránh biến chứng thuyên tắc phổi do cục máu đông trôi về tim.

“Phát hiện sớm, điều trị đúng sẽ làm giảm nguy cơ thuyên tắc phổi, suy tĩnh mạch hậu huyết khối và giảm tỉ lệ tái phát ở nhóm có nguy cơ cao. Tuy nhiên, đừng nên để có bệnh mà phải phòng bệnh. Cần vận động đi bộ, thể dục - thể thao, mang vớ, uống thuốc phòng ngừa… đặc biệt đối với những người lái xe, đi máy bay đường dài trên 8 giờ, 24-48 giờ” - BS Việt Thành khuyến cáo thêm.

Nghiên cứu tại BV Bình Dân, có 22% bệnh nhân ung thư bị huyết khối tĩnh mạch sâu, 17% là phụ nữ thai kỳ, 15% là bệnh nhân sau mổ, 1,32% bệnh nhân đi máy bay đường dài… Nữ chiếm 63%. Độ tuổi trung bình mắc tại BV Bình Dân là trên 50 tuổi.

Còn nghiên cứu tại Mỹ là 5 triệu người/năm, trong đó có 600.00 trường hợp thuyên tắc phổi và 200.000 trường hợp tử vong. Theo các nghiên cứu, 80% bệnh nhân thuyên tắc phổi có huyết khối tĩnh mạnh sâu nhưng chỉ 50% bệnh nhân huyết khối tĩnh mạch sâu có thuyên tắc phổi.

Các yếu tố nguy cơ làm huyết khối tĩnh mạch được chia thành ba nhóm: nhóm ứ đọng mạch máu, nhóm tăng đông và nhóm tổn thương thành mạch. Triệu chứng nổi bật dễ nhận biết bị huyết khối tĩnh mạch nhất là phù chân do tắc nghẽn tĩnh mạch (98%), viêm tĩnh mạch (hơn 98%), đau chân (95%), đỏ da (6,5%), đau chân cách hồi (4,6%), tê chân (3,2%).

Theo Phapluattp.vn